ලක්ෂ ගණන් අම්මලාගේ ජීවිත බේරලා, අන්තිමට "පිස්සෙක්" වගේ තනිවම මියගිය ඒ අහිංසක දොස්තර මහත්තයා... 💔! 🇭🇺🧼😢

අද අපි කෑම කන්න කලින්, දරුවෙක්ව අල්ලන්න කලින් අත් හෝදන එක හරිම සාමාන්‍ය දෙයක් වුණාට, මීට අවුරුදු 175කට කලින් "දොස්තර මහත්තයෝ කරුණාකරලා අත් හෝදන්න" කියලා කිව්වම ඒ දොස්තරලාට කේන්ති ගියා කිව්වොත් ඔබ විශ්වාස කරනවද? මේ කතාව, තමන්ගේ උගත්කමේ අහංකාරකම නිසා අහිංසක අම්මලා බිලිගත්තු වෛද්‍ය ලෝකයකට එරෙහිව තනිවම සටන් කරපු, ඒ වෙනුවෙන් තමන්ගේ ජීවිතයෙන්ම වන්දි ගෙවපු වීරයෙක් ගැනයි.

කතාව පටන් ගන්නේ 1840 ගණන් වල ඔස්ට්‍රියාවේ වියනා රෝහලෙන්. ඒ කාලේ දරුවන් ප්‍රසූත කරන්න රෝහලට එන අම්මලාට ඒක පෙනුණේ "මරණයේ ගෙදර" වගේ. රෝහලේ හිටපු දොස්තරලාගේ වාට්ටුවේ හිටපු අම්මලාගෙන් 18%ක්ම (ඒ කියන්නේ අම්මලා 100කින් 18 දෙනෙක්ම) "ප්‍රසූත උණ" හැදිලා මිය යද්දි, අම්මලා දොස්තරලා ළඟ දණගහලා වැන්දා "අනේ මාව ඔය වාට්ටුවට යවන්න එපා, මාව වින්නඹු අම්මලා ඉන්න පැත්තට යවන්න" කියලා. මොකද පුදුම කියන්නේ වින්නඹු අම්මලා හිටපු පැත්තේ මරණ අනුපාතය 2%කටත් වඩා අඩු ඉතාම ආරක්ෂිත මට්ටමක තිබුණා. දොස්තරලාගේ පැත්තේ මරණ බිය පිරී ඉතිරී යද්දි වින්නඹු අම්මලාගේ පැත්තේ අම්මලා නිරෝගීව ගෙදර ගියා. මේ මාරාන්තික වෙනස දැක්කේ ඉග්නාස් සෙමෙල්වයිස් කියන තරුණ හංගේරියානු වෛද්‍යවරයා. ඔහු දැක්කා වෛද්‍ය ශිෂ්‍යයෝ උදේ පාන්දර මෘත ශරීර කපලා, ඒ අත්වල තවරුණු ලේ සහ සැරව එක්කම, අත් හෝදන්නේ නැතුව කෙලින්ම එන්නේ දරුවන් ප්‍රසූත කරන වාට්ටුවට කියලා. ඒ කාලේ විෂබීජ ගැන ලෝකය දැනන් හිටියේ නැති වුණාට, ඉග්නාස් තේරුම් ගත්තා "අපි මේ මළ මිනී වල තියෙන විස අරන් ඇවිත් ජීවත් වෙන්න ඉන්න අම්මලාගේ ඇඟට දානවා" කියලා.

ඔහු වහාම නීතියක් ගෙනාවා. "මීට පස්සේ මිනී කාමරේ ඉඳන් එන හැම දොස්තර කෙනෙක්ම, ක්ලෝරිනේටඩ් ලයිම් දියරයෙන් අත් හෝදන්නම ඕන" කියලා ඔහු නියෝග කළා. ප්‍රතිඵලය අදහාගන්න බැරි වුණා. අර 18%ක් වෙලා තිබුණ මරණ අනුපාතය එක මාසයකින් 1% ට අඩු වුණා. දහස් ගණන් අම්මලාගේ ජීවිත බේරුණා. ඉග්නාස් සෙමෙල්වයිස් වීරයෙක් වෙයි කියලා හැමෝම හිතුවට වුණේ අනෙකක්. එදා හිටපු ලොකු දොස්තරලාට මේක මදිපුංචිකමක් වුණා. "අපි උගත් වැදගත් මිනිස්සු. අපේ අත් ජරාවද? අපි නිසා මිනිස්සු මැරෙනවා කියන්නේ කොහොමද?" කියලා ඔවුන් ඉග්නාස් එක්ක තරහ වුණා. ඔවුන් තර්ක කළේ "ජරාව තිබුණට ලෙඩ හැදෙන්නේ නෑ" කියලා. ඔවුන්ගේ අහංකාරකම එක කොච්චරද කියනවා නම්, ඔවුන් ඉග්නාස්ව රෝහලෙන් එළියට දාලා, අත් හෝදන නීතියත් අයින් කළා. ආපහු අහිංසක අම්මලා මැරෙන්න පටන් ගත්තා. ඇත්තම කිව්වොත්, ඔවුන් ඉග්නාස්ට විරුද්ධ වුණේ හුදු අහංකාරකම නිසාම නෙවෙයි. ඒකට තවත් බරපතල හේතුවක් තිබුණා. ඒ කාලේ ලෝකයා 'විෂබීජ' කියන්නේ මොනවද කියලවත් දැනගෙන හිටියේ නෑ. ලුවී පාස්චර් 'විෂබීජ න්‍යාය' (Germ Theory) ලෝකෙට ගේන්නත් කලින් තමයි මේ දේවල් සිද්ධ වුණේ. ඒ කාලේ වෛද්‍යවරු පවා විශ්වාස කළේ ලෙඩ හැදෙන්නේ 'නරක් වුණ වාතය' (Miasma Theory) නිසා කියලයි. ඉතින් ඉග්නාස් කොච්චර කෑ ගැහුවත්, ඔහුට බැරි වුණා 'ඇයි අත් හේදුවම ලෙඩ අඩු වෙන්නේ? මේ වතුරේ තියෙන ඇසට නොපෙනෙන දේ මොකක්ද?' කියන එක විද්‍යාත්මකව පැහැදිලි කරලා දෙන්න. ඔහු ළඟ තිබුණේ ප්‍රතිඵලය විතරයි, ඒක ඔප්පු කරන්න විද්‍යාත්මක සාක්ෂි තිබුණේ නෑ.

තමන් ඇස් පනාපිට දැකපු ඇත්ත, තමන් බේරගත්ත ජීවිත ගැන සාක්ෂි තිබිලත්, ලෝකය එයාව ප්‍රතික්ෂේප කරපු එක ඉග්නාස්ට දරාගන්න බැරි වුණා. ඔහුට හිතුණේ "මේ දොස්තරලා දැන දැනම අම්මලාව මරනවා" කියලා. වසර ගණනාවක් තිස්සේ මේ පීඩනය නිසා ඔහු මානසිකව වැටුණා. ඔහු පාරේ යන එන මිනිස්සුන්ට පවා පත්‍රිකා බෙදමින් "දොස්තරලා මිනීමරුවෝ! උන් ළඟට යන්න එපා!" කියලා කෑ ගහන්න පටන් ගත්තා. මේ නිසා සමාජය හිතුවේ ඔහුට පිස්සු කියලා. අවසානයේ 1865 දී, ඔහුගේ ජීවිතේ අවාසනාවන්තම දවස උදා වුණා. ඉග්නාස්ගේ බිරිඳ සහ මිතුරන් ඔහුට ලොකු බොරුවක් කළා. "අපි ඔයාට හොඳ කරන්න අලුත් හොස්පිට්ල් එකකට යමු" කියලා ඔවුන් ඉග්නාස්ව එක්කගෙන ගියේ වියානා නුවර තිබුණ මානසික රෝහලකට. රෝහල ඇතුළට ගිහින් දොර වැහුවම තමයි ඔහුට තේරුණේ තමන්ව අමු අමුවේ රැවට්ටුවා කියලා. තමන්ව ගෙනාවේ හිරකරන්න කියලා තේරුම් ගත්තු ඔහු එතනින් පැනගන්න දැඟලුවා. එතනදි රෝහලේ ආරක්ෂකයින් ඔහුට බිම දාගෙන අමානුෂික ලෙස පහර දුන්නා.

දෛවයේ සරදම බලන්න, එදා ඒ ගුටි කෑ පාරට ඔහුගේ අතක ඇති වුණ පොඩි තුවාලයකට විෂබීජ ගියා. ඔහු මුළු ජීවිත කාලෙම සටන් කළේ "ලේ විෂ වීමෙන්" (Sepsis) අම්මලාව බේරගන්න. අන්තිමට දවස් 14කට පස්සේ ඔහු මිය ගියෙත් ඒ විෂබීජයක් ශරීරගත වීම නිසාමයි. මිය යන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 47යි. ඔහු මියගිහින් අවුරුදු ගාණකට පස්සේ ලුවී පාස්චර් විෂබීජ න්‍යාය හොයාගත්තම තමයි ලෝකයා තේරුම් ගත්තේ "අනේ දෙවියනේ, එදා අර පිස්සා කිව්වේ ඇත්තනේ" කියලා. අද ලෝකයේ හැම රෝහලකම ශල්‍යාගාරයක් ඉස්සරහ ඉග්නාස් සෙමෙල්වයිස්ගේ නම සිහිපත් කරනවා. ඔහු අද හඳුන්වන්නේ "මව්වරුන්ගේ ගැලවුම්කරුවා" (The Savior of Mothers) කියලා. සමහර විට ලෝකය වෙනස් කරන මිනිස්සුන්ට ඒ වෙනුවෙන් ගෙවන්න වෙන වන්දිය හරිම කටුකයි. ඔබ අද රෝහලකින් නිරෝගීව එළියට එනවා නම්, ඒකට මේ අවාසනාවන්ත මිනිසාට ස්තූති කරන්න.

නිකමට හිතන්න... අද ඔයාට මේ දොස්තර මහත්තයව මුණගැහුණොත්, එයාගේ අත අල්ලගෙන ඔයා කියන එකම එක වචනේ මොකක්ද? 👇

නොකී කතා – Untold Stories | තවත් දැනගැනීමට follow කරන්න

ෆේස්බුක් එකෙන් ඔයාට මේ වගේ වටිනා පෝස්ට් මිස් වෙනවාද? එහෙනම් දැන්ම 'නොකී කතා' Page එක Follow කරලා 'Favourites' දාගන්න. එතකොට අලුත් කතාවක් දාපු ගමන් ඔයාට ඉස්සෙල්ලම පෙනෙයි

#IgnazSemmelweis #TrueStory #History #MedicalHero #SadStory #Science #Sinhala #NokeeKatha #නොකීකතා