ඉංජිනේරුවෝ එපා කියද්දි කොන්ක්‍රීට් කණු කපලා දැම්මා... විනාඩි 20න් මිනිස්සු 502ක් පොළව යට මිනී වළක වැළලූ, දකුණු කොරියාවේ "සම්පූන්ග්" මහා ඛේදවාචකය! 🇰🇷🏢☠️

අපි ලස්සන, ඒසී (AC) කරපු ෂොපිං මෝල් එකකට ගියාම කොච්චර ආරක්ෂිත හැඟීමක් දැනෙනවද? අපි හිතනවා "මේවා ඉංජිනේරුවෝ දාලා හරියට හදපු තැන්, මේවා කඩන් වැටෙයිද?" කියලා. ඒත් ඔබ දන්නවාද, ඒ දිලිසෙන ටයිල් සහ වීදුරු යට ලොකුම ලොකු අනතුරක් හංගලා තියෙන්න පුළුවන් බව? ඒ අනතුරේ නම තමයි "අයිතිකාරයාගේ කෑදරකම". මීට වසර ගණනකට පෙර දකුණු කොරියාවේ අගනුවර වුණ සෝල් (Seoul) වලදී සිද්ධ වුණ මේ කතාව අහද්දි, අදටත් කොරියානුවන්ගේ ඇස් වලට කඳුළු එනවා.

මේකේ නම "සම්පූන්ග් සාප්පු සංකීර්ණය" (Sampoong Department Store). 1990 ගණන් වෙද්දි මේක තමයි කොරියාවේ තිබුණ සුපිරිම තැන. දවසකට මිනිස්සු 40,000ක් විතර මේකට ආවා ගියා. පිටින් බලද්දි මේක රෝස පාටට දිලිසෙන මාළිගාවක් වගේ. හැබැයි මේ මාළිගාව හදලා තිබුණේ අත්තිවාරම උඩ නෙවෙයි, "කෑදරකම" උඩ.

මේ බිල්ඩින් එකේ අයිතිකාරයාගේ නම ලී ජූන් (Lee Joon). මෙයා සල්ලි වලට මාරම පෙරේත මනුස්සයෙක්. මුලින්ම මේ ගොඩනැගිල්ලේ ප්ලෑන් එක ඇඳලා තිබුණේ තට්ටු 4ක "නිවාස සංකීර්ණයක්" (Apartment) විදියට. හැබැයි බාගයක් හදන් යද්දි මේ ලී ජූන්ට හිතුණා "නෑ, ගෙවල් හැදුවට සල්ලි මදි. මම මේක ෂොපිං මෝල් එකක් කරනවා" කියලා.

එතන ඉඳන් තමයි විනාශය පටන් ගත්තේ. ෂොපිං මෝල් එකක් වෙන්න නම් ඇතුලේ ඉඩ තියෙන්න ඕන. ඒ නිසා මෙයා කොන්ත්‍රාත්කරුවන්ට කිව්වා "ඔය මැද තියෙන ලොකු කොන්ක්‍රීට් කණු අයින් කරලා දාපන්. මට එතනින් එස්කැලේටර් (Escalators) දාන්න ඕන" කියලා. ඉංජිනේරුවෝ ඔළුවේ අත ගහගත්තා. "සර්, මේ කණු අයින් කළොත් බිල්ඩින් එක කඩන් වැටෙනවා. මේ කණු තමයි බර උස්සන් ඉන්නේ" කියලා ඔවුන් කිව්වා. ලී ජූන් මොකද කළේ? ඇත්ත කියපු ඉංජිනේරුවන්ව එතනම රස්සාවෙන් අස් කළා. "මට ඕන විදියට කරන්න බැරි නම් පලයන්" කියලා, එයාට ඕන විදියට නටන, සල්ලි වලට ඕනම ජරා වැඩක් කරන අලුත් කොන්ත්‍රාත්කාරයෙක් ගත්තා. කණු කැපුවා. එස්කැලේටර් දැම්මා.

ලී ජූන්ගේ පෙරේතකම එතනින් නතර වුණේ නෑ. බිල්ඩින් එකේ ප්ලෑන් එකේ තිබුණේ තට්ටු 4යි. මූ කිව්වා "මට තව තට්ටුවක් ඕන. 5 වෙනි තට්ටුවක් ගහලා රෙස්ටොරන්ට් ටිකක් දාන්න ඕන" කියලා. පරණ ඉංජිනේරුවෝ ආයෙත් කිව්වා "සර් පිස්සුද? මේ අත්තිවාරමට තට්ටු 5ක් දරන්න බෑ" කියලා. මූ ඒක ඇහුවේ නෑ. 5 වෙනි තට්ටුව ගැහුවා විතරක් නෙවෙයි, කොරියානු ක්‍රමයට බිම රත් කරන සිස්ටම් එකක් (Underfloor heating) දාන්න අඩි ගාණක් ඝනකම කොන්ක්‍රීට් තට්ටුවකුත් දැම්මා. අන්තිමට බිල්ඩින් එකට දරන්න පුළුවන් බර වගේ හතර පස් ගුණයක් බර මේක උඩ තිබුණා.

කාලය ගෙවිලා ගියා. 1995 ජුනි 29 වෙනිදා උදා වුණා. උදේ ඉඳන්ම බිල්ඩින් එකේ අමුතු දේවල් වෙන්න ගත්තා. 5 වෙනි තට්ටුවේ සිවිලිම ඉරිතලලා ගියා. බිම ඇද වුණා වගේ දැනුණා. මැනේජර්ලා මේක ලී ජූන්ට කිව්වා. එදා හවස හදිසි රැස්වීමක් තිබ්බා. සිවිල් ඉංජිනේරුවෝ ඇවිත් බිල්ඩින් එක චෙක් කරලා භයෙන් වෙවුල වෙවුල කිව්වා, "සර්, මේක දැන්ම වහන්න. මිනිස්සුන්ව එළියට දාන්න. මේක ඕන වෙලාවක කඩන් වැටෙන්න පුළුවන්" කියලා.

ඒ වෙලාවේ ලී ජූන් කියපු කතාව තමයි මහාම අපරාධය. "පිස්සුද යකෝ? අද දවසට විතරක් ආදායම ඩොලර් ලක්ෂ ගාණක්. බිල්ඩින් එක වැහුවොත් ඒ සල්ලි අපරාදෙනේ. මුකුත් වෙන්නේ නෑ. රස්නේ නිසා වෙන්න ඇති. ඒසී (AC) ටික ඕෆ් කරලා දාපන්. එතකොට හරි යයි."

ඔහු බිල්ඩින් එක වැහුවේ නෑ. හැබැයි ඔහු කරපු බලුම වැඩේ තමයි, තමන්ගේ ජීවිතේ බේරගන්න ඕන නිසා ඔහු සහ අනිත් ලොක්කෝ ටික 4ට විතර මෝල් එකෙන් එළියට ගියා. අහිංසක සේවකයෝ සහ දහස් ගණන් කස්ටමර්ලා ඇතුලේ ඉද්දි ලොක්කෝ පැනලා ගියා.

වෙලාව හවස 5:52යි. ෂොපිං මෝල් එක සෙනඟින් පිරිලා. අම්මලා ළමයි එක්ක බඩු ගන්නවා. රෙස්ටොරන්ට් වල මිනිස්සු කෑම කනවා. එකපාරටම මහා හෙණ ගෙඩියක් පුපුරනවා වගේ සද්දයක් ආවා. කාටවත් හිතාගන්නවත් වෙලාවක් තිබුණේ නෑ. තත්පර 20යි ගියේ. තට්ටු 5ම එක පිට එක, හරියට පෑන් කේක් එකක් වගේ පොළවටම පාත් වුණා. රෝස පාටට දිලිසුණු මහා මාළිගාව තත්පර 20න් කොන්ක්‍රීට් සොහොනක් වුණා.

එතන සිද්ධ වුණ දේ විස්තර කරන්න වචන නෑ. දරුවන්ගේ අත් කකුල් කොන්ක්‍රීට් අස්සේ හිර වුණා. 1500ක් විතර යට වුණා. දවස් ගාණක් තිස්සේ ගලවා ගැනීමේ කණ්ඩායම් වැඩ කළා. අන්තිමට ගණන් බලද්දි මිනිස්සු 502ක් මියගිහින් තිබුණා. 937ක් බරපතල තුවාල ලැබුවා.

මේකේ අමානුෂිකම කොටස එන්නේ නඩු විභාගයේදී. උසාවියෙදි ලී ජූන්ගෙන් ඇහුවා "තමුන්ට දුක නැද්ද මිනිස්සු 500ක් මැරුණ එක ගැන?" කියලා. එතකොට ඒ යක්ෂයා දුන්න උත්තරේට මුළු ලෝකෙම කේන්ති ගියා. "දුක? මොන දුකක්ද? මගේ කම්පැනියට වෙච්ච පාඩුව දන්නවද? ඒ මිනිස්සු මැරුණ එකෙන් මටත් ලොකු පාඩුවක් වුණා!" ඔහුට වටිනාකම තිබුණේ සල්ලි ගැන විතරයි.

අවසානයේදී නීතිය ක්‍රියාත්මක වුණා. මිනීමරු අයිතිකාර ලී ජූන්ට (Lee Joon) වසර 7 හමාරක සිර දඬුවමක් ලැබුණ අතර, ඔහුගේ පුතාට වසර 7ක දඬුවමක් ලැබුණා. පගාව ගත් රජයේ නිලධාරීන් 12 දෙනෙක් හිරබත් කෑවා.

නමුත් මේ මරණ 502 නිකම්ම පස් යට සැඟවුණේ නෑ. මේ ඛේදවාචකය නිසා මුළු දකුණු කොරියාවේම ඉරණම වෙනස් වුණා. සම්පූන්ග් සිද්ධියෙන් පස්සේ බියට පත් වූ කොරියානු රජය, රට පුරා තිබුණු සියලුම උස් ගොඩනැගිලි ගැන හදිසි ජාතික පරීක්ෂණයක් (National Inspection) කළා. එහි ප්‍රතිඵලය මුළු රටම භියෙන් මුසපත් කළා.

එම දත්ත වලට අනුව, රටේ තිබූ ගොඩනැගිලි වලින් 98%ක්ම කුමක් හෝ දෝෂයක් සහිත, අනාරක්ෂිත මට්ටමේ තිබූ බව හෙළි වුණා! සම්පූර්ණයෙන්ම ආරක්ෂිත මට්ටමේ තිබුණේ 2%ක් වැනි සොච්චමක් විතරයි.

මේ දත්ත දැකලා තැතිගත් කොරියානු රජය, ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රයේ තිබුණ 'ඉක්මනට හදන' පිස්සුව නතර කරලා, ගොඩනැගිලි ආරක්ෂාව සඳහා වූ දැඩි නීතියක් වහාම සම්මත කළා. අද දකුණු කොරියාවේ බිල්ඩින් මෙච්චර හයියට, ප්‍රමිතියට තියෙන්නේ එදා ඒ මිනිස්සු 502 ජීවිතෙන් ගෙවපු වන්දි නිසයි.

සම්පූන්ග් සුන්බුන් යට මැරුණ ඒ අහිංසක මිනිස්සු අදටත් අපිට දෙන පණිවිඩය එකයි. ව්‍යසනයක් කියන්නේ ස්වභාවධර්මයේ දඬුවමක් විතරක් නෙවෙයි, බොහෝ වෙලාවට ඒක 'කෑදරකමේ සහ දූෂණයේ' ප්‍රතිඵලයක්.

මේ කතාව අපේ රටටත් අදාළයි. ඉංජිනේරුවෝ එපා කියද්දි දේශපාලකයෝ ප්ලෑන් පාස් කරන රටක, නිලධාරීන්ට පගාව දීලා බාල බිල්ඩින්, බාල පාලම් හදන රටක අපිටත් ඕන වෙලාවක "සම්පූන්ග්" අනතුරක් වෙන්න පුළුවන්.

මතක තියාගන්න, ව්‍යසනයක් කියන්නේ ස්වභාවධර්මයේ දඬුවමක් විතරක් නෙවෙයි, සමහර වෙලාවට ඒක "කෑදරකමේ ප්‍රතිඵලයක්". සම්පූන්ග් සුන්බුන් යට මැරුණ ඒ අහිංසක මිනිස්සු අදටත් අපිට දෙන පණිවිඩය ඒකයි.

සල්ලි පස්සේ දුවන සමාගම් අයිතිකාරයෝ තමන්ගේ ලාභය වෙනුවෙන් මිනිස්සුන්ගේ ආරක්ෂාව බිල්ලට දෙන එක ගැන ඔබට මොකද හිතෙන්නේ? අපේ රටෙත් මේ වගේ අනාරක්ෂිත තැන් තියෙනවද? 👇🏗️

නොකී කතා – Untold Stories | තවත් දැනගැනීමට follow කරන්න

ෆේස්බුක් එකෙන් ඔයාට මේ වගේ වටිනා පෝස්ට් මිස් වෙනවාද? එහෙනම් දැන්ම 'නොකී කතා' Page එක Follow කරලා 'Favourites' දාගන්න. එතකොට අලුත් කතාවක් දාපු ගමන් ඔයාට ඉස්සෙල්ලම පෙනෙයි.

#SampoongCollapse #SouthKorea #Corruption #EngineeringDisaster #Greed #TrueStory #History #SriLanka #Sinhala #NokeeKatha #නොකීකතා