හිම කන්දක් වෙනුවෙන් ලෝක යුද්ධයක්? 🧊🔥 ඇමරිකාව "ග්රීන්ලන්තය" ඉල්ලන ඇත්තම හේතුව සහ ට්රම්ප්ගේ භයානක "Offer" එක!
ලෝක දේශපාලනයේ මේ දිනවල වැඩිපුරම කතාබහට ලක්වෙන, ඒ වගේම ටිකක් "පිස්සු" යැයි හිතෙන මාතෘකාවක් තියෙනවා. ඒ තමයි ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්, ඩෙන්මාර්කයෙන් "ග්රීන්ලන්තය" (Greenland) මිලදී ගන්න හදන උත්සාහය.
මුලදී මේක විහිළුවක් වගේ පෙනුනට, දැන් ඒක ජාත්යන්තර අර්බුදයක් දක්වා දුරදිග ගිහින්. මොකද ට්රම්ප් දැන් කියන්නේ, "එකෝ ග්රීන්ලන්තය අපිට දෙන්න, නැත්නම් මුළු යුරෝපයටම දඩ (Tariffs) ගහනවා" කියලයි.
ඇත්තටම ඇමරිකාවට මේ අයිස් පිරුණු, මිනිස්සු අතලොස්සක් ජීවත් වෙන දූපතක් මොකටද? ඇයි මේ වෙනුවෙන් ලෝක ආර්ථිකයම පරදුවට තියන්නේ? මේ ලිපිය ඒ අයිස් කන්ද යට සැඟවුණු "ගිනි ගන්නා සුළු" ඇත්ත කතාව ගැනයි.
1. මෙය නිකන්ම ඉඩම් ගනුදෙනුවක් නොවේ
්රීන්ලන්තය කියන්නේ ලෝකයේ විශාලතම දූපත. හැබැයි මේකේ ජනගහනය 56,000ක් වගේ ඉතාම පොඩි ගණනක්. මතුපිටින් බැලුවම මේක හිමෙන් වැසුණු පාළු දූපතක් විතරයි.
ට්රම්ප් කියන්නේ ව්යාපාරිකයෙක් නිසා, ගොඩක් අය හිතුවේ එයා මේක ඉල්ලන්නේ ග්රීන්ලන්තයේ ලොකු හෝටල් (Trump Towers) ගහන්න කියලයි. හැබැයි ඇත්ත හේතුව ඊට වඩා බරපතලයි.
මේ වෙද්දී පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමත් එක්ක උත්තර ධ්රැවයේ (Arctic) අයිස් තට්ටු වේගයෙන් දියවෙමින් පවතිනවා. මෙච්චර කාලයක් ඝන අයිස් නිසා නැව් වලට යන්න අමාරු වුණු මුහුදු මාර්ග, අයිස් දියවීමත් එක්ක දැන් වඩා පහසුවෙන් සහ වැඩි කාලයක් (Longer Shipping Seasons) පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් තත්ත්වයට පත්වෙමින් තියෙනවා.
දැන් ලෝක බලවතුන්ගේ (රුසියාව සහ චීනය) ඇස් යොමු වෙලා තියෙන්නේ මේ අලුතින් පහසුවෙන් ප්රවේශ විය හැකි ප්රදේශවල පාලනය අත්පත් කරගන්නයි. ඉතින් රුසියාව සහ චීනය මේ ආක්ටික් කලාපයේ බලය තහවුරු කරගන්න කලින්, ඒකේ වාසිය තමන් අතට ගන්න ඇමරිකාවට ඕන වෙලා තියෙනවා. ඒකට ලෝකේ තියෙන හොඳම තැන තමයි ග්රීන්ලන්තය.
2. ඇමරිකාවේ ආරක්ෂක පවුර සහ "Thule Air Base"
ගොඩක් අය නොදන්නවා වුණාට, ඇමරිකාවේ උපායමාර්ගික ආරක්ෂාවට (National Security) දැනටමත් ග්රීන්ලන්තය නැතුවම බැරි තැනක්. දෙවන ලෝක යුද්ධ කාලයේ ඉඳන්ම ඇමරිකාව ග්රීන්ලන්තයේ "Thule Air Base" කියන දැවැන්ත ගුවන් හමුදා කඳවුර පවත්වාගෙන යනවා. මේක තමයි ඇමරිකාවට අයත් උතුරින්ම පිහිටි කඳවුර.
මේ කඳවුරේ තියෙන රේඩාර් පද්ධතිය කොච්චර බලගතුද කියනවා නම්, රුසියාව පැත්තෙන් එන ඕනෑම න්යෂ්ටික මිසයිලයක් (ICBM) කල් තියා හඳුනාගන්න පුළුවන් ප්රධානතම තැන තියෙන්නේ මෙතන. ඉතින් ට්රම්ප්ට ඕන කරන්නේ මේ කඳවුර තියෙන රට "කුලියට" තියාගන්න නෙවෙයි, සම්පූර්ණ අයිතියම තමන් සතු කරගන්න. මොකද හදිස්සියේවත් ඩෙන්මාර්කය හෝ යුරෝපය රුසියාව/චීනය එක්ක එකතු වුණොත්, ඇමරිකාවේ ආරක්ෂක දැල (Safety Net) දුර්වල වෙන්න පුළුවන්.
3. අනාගතයේ ඛනිජ සම්පත්: Rare Earth Minerals (දුර්ලභ පාංශු මූලද්රව්ය)
ග්රීන්ලන්තය මිලදී ගන්න හදන අනිත් ප්රධානම හේතුව තමයි "සම්පත්". අයිස් දියවෙලා යද්දී ග්රීන්ලන්තයේ පොළොව යටින් මතුවෙමින් තියෙන්නේ අනාගත ලෝකයට අත්යවශ්ය වන, විශාල ආර්ථික විභවයක් (Significant Mineral Potential) සහිත ඛනිජ සම්පත්. විශේෂයෙන්ම "Rare Earth Minerals".
ඔයාගේ Smart Phone එකේ ඉඳන්, විදුලි කාර් (EV) බැටරි, සුළං බලශක්ති ටර්බයින, සහ ඇමරිකාවේ අති නවීන F-35 ප්රහාරක ජෙට් යානා හදන්න මේ දුර්ලභ ඛනිජ වර්ග අත්යවශ්යයි. දැනට මේවායින් 70%-80% ක්ම පාලනය කරන්නේ චීනය (China).
චීනයේ ඒකාධිකාරිය (Monopoly) අභියෝගයට ලක් කරන්න පුළුවන් මට්ටමේ, ඉතාම වැදගත් සහ විශාල ඛනිජ නිධි (Major Deposits) ග්රීන්ලන්තයේ පවතින බව සොයාගෙන තියෙනවා. ඉතින් ඇමරිකාවට මේ දූපත අයිති වුණොත්, අනාගතයේදී චීනය මත යැපෙන්නේ නැතුව තමන්ගේ තාක්ෂණික අවශ්යතා සපුරාගන්න ඔවුන්ට අවස්ථාව ලැබෙනවා.
4. අලුත් සේද මාවත: The Arctic Routes
දේශගුණික විපර්යාස නිසා ආක්ටික් අයිස් දියවෙද්දී, ආසියාව, යුරෝපය සහ උතුරු ඇමරිකාව යා කරන අලුත් නාවික මාර්ග (New Arctic Shipping Routes) වසරේ වැඩි කාලයක් විවෘතව පවතින තත්ත්වයට පත්වෙමින් තියෙනවා. සුවස් ඇළෙන් හෝ පැනමා ඇළෙන් යනවාට වඩා සති ගණනක් ඉක්මනින් බඩු ප්රවාහනය කරන්න මේ මාර්ග හරහා පුළුවන්.
ග්රීන්ලන්තය පිහිටලා තියෙන්නේ අත්ලාන්තික් සාගරය සහ ආක්ටික් සාගරය යා කරන මේ තීරණාත්මක මුහුදු කලාපයේ. ඒ නිසා අනාගතයේදී මේ වෙළඳ මාර්ගවල ආරක්ෂාව සහ පාලනය තහවුරු කරගන්න නම්, ග්රීන්ලන්තය වගේ රටක බලය තමන් සතුව තිබීම ඇමරිකාවට අතිශයින්ම වැදගත්.
5. මේක ට්රම්ප්ගේ විතරක් පිස්සුවක්ද?
මෙතනදී අපි තේරුම් ගන්න ඕන දෙයක් තියෙනවා. ග්රීන්ලන්තය ගන්න හදන එක ට්රම්ප්ගේ හිතට ආපු අහඹු අදහසක් නෙවෙයි. ඇමරිකාව මීට කලින් දෙවතාවක්ම ග්රීන්ලන්තය ගන්න උත්සාහ කරලා තියෙනවා.
* 1867 දී: ඇමරිකානු රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තුව මුලින්ම මේ අදහස ගෙනාවා. (ඒ වර්ෂයේම තමයි ඔවුන් රුසියාවෙන් "ඇලස්කාව" මිලදී ගත්තේ).
* 1946 දී: ජනාධිපති හැරී ටෲමන් ඩෙන්මාර්කයට ඩොලර් මිලියන 100ක රත්තරන් (Gold Bullion) දෙන්න හැදුවා ග්රීන්ලන්තය වෙනුවෙන්.
ඒ නිසා ට්රම්ප් මේ කරන්නේ පරණ ඇමරිකානු උපායමාර්ගයක් (American Strategy) ආයේ කරළියට ගේන එක විතරයි. හැබැයි වෙනස තියෙන්නේ ට්රම්ප්ගේ ක්රමය හරිම දරුණුයි.
6. ට්රම්ප්ගේ තර්ජනය: "විකුණපන්, නැත්නම් බදු ගෙවපන්"
මෙතන තමයි කතාව උණුසුම් වෙන්නේ. ඩෙන්මාර්කය සහ ග්රීන්ලන්ත අගමැතිනිය කෙලින්ම කියලා තියෙනවා "අපි විකිණීමට නැත" කියලා. සාමාන්ය ජනාධිපතිවරයෙක් නම් එතනින් නවතිනවා. නමුත් ට්රම්ප් එහෙම නෑ.
එයා දැන් මේක ගනුදෙනුවකින් එහාට ගිය "කප්පම් ගැනීමක්" (Geopolitical Blackmail) බවට පත් කරලා. එයා යුරෝපයෙන් එන භාණ්ඩ වලට (කාර්, බෙහෙත්, වයින් ආදියට) දැවැන්ත බදු පනවන්න තීරණය කරලා තියෙනවා:
* පෙබරවාරි 1 සිට: 10% ක අනිවාර්ය බද්දක්.
* ජුනි 1 වන විට: ග්රීන්ලන්තය ගැන එකඟතාවක් නැත්නම්, එය 25% දක්වා වැඩි කරනවා.
මේකෙන් එයා බලාපොරොත්තු වෙන්නේ ඩෙන්මාර්කය මත පීඩනය දාන්න අනිත් යුරෝපා රටවල් (ජර්මනිය, ප්රංශය වගේ) පෙළඹවීමයි. මොකද ඇමරිකානු මාර්කට් එක සීමා වුණොත් යුරෝපීය ආර්ථිකයට දරාගන්න බැරි පාඩුවක් සහ පීඩනයක් (Major Economic Pressure) එල්ල වෙනවා.
7. අවසාන විග්රහය: සල්ලි වලට රටවල් ගන්න පුළුවන්ද?
21 වන සියවසේදී, රටක ඉන්න මිනිස්සුන්ගේ කැමැත්තක් නැතුව, වෙනත් රටකට ඒ රට සල්ලි දීලා ගන්න පුළුවන්ද කියන එක සදාචාරාත්මක ප්රශ්නයක්. ග්රීන්ලන්තයේ ඉන්න මිනිස්සු කියන්නේ ඔවුන්ට තියෙන්නේ අද්විතීය සංස්කෘතියක්, ඔවුන් ඇමරිකානුවන් වෙන්න කැමති නෑ කියලා.
නමුත් ට්රම්ප් සහ ඇමරිකානු උපායමාර්ගිකයින් බලන්නේ "මිනිස්සු" දිහා නෙවෙයි, සිතියමේ තියෙන "පිහිටීම" සහ පොළොව යට තියෙන "සම්පත්" දිහා විතරයි. රුසියාව සහ චීනය බලවත් වෙන ලෝකෙක, තමන්ගේ බලය රැකගන්න ඕනෑම සීමාවක් පනින්න ඇමරිකාව ලෑස්තියි කියන එක මේ සිද්ධියෙන් හොඳටම ඔප්පු වෙනවා.
මේ ගැටුම ඉවර වෙන්නේ කොහොමද? ඩෙන්මාර්කය බිරාන්ත වෙලා බලාගෙන ඉන්නවා. යුරෝපය තරහින් පුපුරනවා. ට්රම්ප් එයාගේ ඩීල් එක එනකම් බලාගෙන ඉන්නවා. මේක නිකන්ම හිම කන්දක් නෙවෙයි, මේක ලෝක දේශපාලනයම ගිනි තියන්න පුළුවන් පුපුරණ ද්රව්යයක්.
ඔයාලට මොකද හිතෙන්නේ? ලෝක බලවතුන්ට තමන්ගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් පොඩි රටවල් බලහත්කාරයෙන් හරි මිලදී ගන්න අයිතියක් තියෙනවද? කමෙන්ට් එකක් දාගෙන යමු.
සටහන: මෙය ලෝක දේශපාලන ප්රවණතා සහ වාර්තා මත පදනම් වූ විග්රහයකි.
#NokeeKatha #UntoldStories #DonaldTrump #Greenland #Geopolitics #WorldPolitics #Economy #TradeWar #USA #Europe #SinhalaArticle #Knowledge
