සුපිරි බලවතා දණගැස්සූ බීරූට් ඛේදවාචකය: තත්පරයකින් සියල්ල හමාර කළ මරාගෙන මැරෙන ට්‍රක් එක හා ඉරාන ඇමරිකා ක්‍රෝධය මුල පොඩ්ඩක් හිතන්න, මුළු ලෝකෙම හොල්ලන සුපිරි බලවත් හමුදාවක්. ඒ හමුදාවේ හොඳටම පුහුණු වුණු, හයිය හත්තිය තියෙන තරුණ සෙබළුන් සිය ගණනක්. හැබැයි තනි තත්පරයකින්, එකම එක වෙඩි උණ්ඩයක්වත් පත්තු වෙන්නේ නැතුව, ඒ හැමෝම මහපොළොවට සමතලා වෙලා යනවා. හිතාගන්නවත් පුළුවන්ද එහෙම දෙයක්?

ඇත්තටම මේක හොලිවුඩ් ෆිල්ම් එකක කතාවක් නෙවෙයි. මීට අවුරුදු ගාණකට කලින්, ඇමරිකානු හමුදාව කවදාවත් අමතක නොකරන, අතිශය දරුණු, ඇඟ කිලිපොලා යන සැබෑ සිදුවීමක්. මේ ඛේදවාචකය නිසා ඇතිවුණු වෛරය තමයි අදටත් ඇමරිකාවයි ඉරානයයි අතර තියෙන ගැටුම් වලට ප්‍රධානම හේතුවක් වෙලා තියෙන්නේ.

අපි යමු 1983 අවුරුද්දට. බීරූට් නුවර, ලෙබනනය. ඒ කාලේ එහේ තිබුණේ නියම නිරයක්. දරුණු සිවිල් යුද්ධයක් නිසා රටම ලේ විලක් වෙලයි තිබුණේ. මේ ගින්න නිවලා, සාමය ඇති කරන්න ඇමරිකාව සහ ප්‍රංශය ඇතුළු රටවල් කිහිපයක් තමන්ගේ හමුදා සාම සාධක මෙහෙයුමකට යවනවා.

ඇමරිකානු මැරීන් සෙබළුන් කඳවුරු බැඳගෙන හිටියේ බීරූට් ගුවන් තොටුපළේ තිබුණු මහල් හතරක විශාල ගොඩනැගිල්ලක. ඔවුන් හිටියේ හරිම සැහැල්ලුවෙන්. කාටවත්ම අනතුරක් කරන්න නෙවෙයි, මිනිස්සුන්ව බේරගන්නයි ඔවුන් ආවේ. ඒ නිසාම ඔවුන්ගේ තුවක්කුවලට උණ්ඩ දාලා තිබුණේ පවා ඉතාම අඩුවෙන්. ඇත්තටම ඔවුන් හිතුවේ නැහැ ඔවුන්ට අනතුරක් වෙයි කියලා.

ඔක්තෝබර් 23 වෙනිදා. ලස්සන, නිහඬ ඉරිදා පාන්දරක්. බොහෝමයක් මැරීන් සෙබළුන් තවමත් හිටියේ තද නින්දේ. සමහරු තමන්ගේ ආදරණීයයන්ට ලියපු ලියුම්, ගෙවල් වල පින්තූර ඇඳන් ගාව මේස උඩ තිබුණා. කාටවත්ම හිතාගන්න බැරි වුණා, තව තත්පර කිහිපයකින් මුළු පරිසරයම අපායක් වෙන්නයි යන්නේ කියලා.

එකපාරටම කාගෙත් අවධානය යොමු වුණේ කහ පාට Mercedes-Benz යෝධ ට්‍රක් රථයකට. ඒක වේගයෙන් කඳවුර දෙසට ඇදී ආවා. ටොන් 19ක් විතර බර මේ ට්‍රක් එකේ වේගය කොච්චරද කියනවා නම්, කඳවුරේ තිබුණු ආරක්ෂක වැටවල්, කටු කම්බි ඔක්කොම කඩාගෙන ඒක වේගයෙන් ඉස්සරහටම ආවා.

ගේට්ටුවේ හිටපු මුරකරුවන්ට මොකක්ද වෙන්නේ කියලා හිතාගන්නවත්, තමන්ගේ තුවක්කුවලට උණ්ඩ දාගන්නවත් වෙලාවක් තිබුණේ නැහැ. පස්සේ කාලෙක ඇසින් දුටු සාක්ෂිකරුවන් කිව්වා, ඒ මරාගෙන මැරෙන රියැදුරා ගොඩනැගිල්ලට කඩාගෙන වදිනකොටත් හිනාවෙවී හිටියේ කියලා. හිතාගන්න පුළුවන්ද ඒ වගේ මනුස්සයෙක්ගේ මානසිකත්වය?

කිසිම බාධාවක් නැතුව මේ ට්‍රක් රථය කෙළින්ම ඇවිත් හැප්පුණේ සෙබළුන් නිදාගෙන හිටපු මහල් හතරේ ගොඩනැගිල්ලේ ආලින්දයට. ඊළඟට ඇහුණේ මුළු බීරූට් නුවරම දෙදරලා යන තරමේ මහා පිපිරුම් ශබ්දයක්. ඒක සාමාන්‍ය බෝම්බයක් නෙවෙයි. ඒ ට්‍රක් එක ඇතුළේ ටී.එන්.ටී (TNT) පුපුරණ ද්‍රව්‍ය කිලෝ 5400ක් (රාත්තල් 12000ක්) පටවලා තිබුණා. හිතන්න, ඒ කොච්චර දරුණු බලයක්ද කියලා.

පිපිරීමේ වේගයට මුළු ගොඩනැගිල්ලම අඩි කිහිපයක් උඩට ඉස්සිලා, ඇසිපිය හෙලන සැණින් යෝධ කොන්ක්‍රීට් කඳු පිටින් බිමට කඩාගෙන වැටුණා. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පස්සේ ලෝකයේ සිදුවුණු දරුණුතම න්‍යෂ්ටික-නොවන (non-nuclear) පිපිරීමක් විදියටයි මේක අදටත් ඉතිහාසගත වෙන්නේ.

ඒ නිහඬ ඉරිදා පාන්දර, එක තත්පරයක් ඇතුළත ඇමරිකානු සෙබළුන් 241 දෙනෙකුගේ ජීවිත ඒ කොන්ක්‍රීට් ගොඩවල් යට හැංගිලා ගියා. නිදාගෙන හිටපු ගමන්ම ඔවුන් සදහටම ඇස් පියාගත්තා. බොහෝ දෙනෙක් කොන්ක්‍රීට් වලට තෙරපිලා, පිච්චිලා, දරුණු තුවාල ලබා සිටියා. තුවාල වුණු අයගේ කෑගැහිලි, දූවිලි සහ දුමාරයෙන් පිරුණු ඒ පරිසරය ඇත්තටම අපායක් වගේ. දිවි ගලවාගත් සෙබළුන් තමන්ගේ යාළුවන්ව බේරගන්න හිස් අත් වලින් කොන්ක්‍රීට් ගල් අයින් කරන්න උත්සාහ කළා. ඔවුන්ගේ ඇස් වල තිබුණේ මහා බයක්, කම්පනයක්.

මේ සිදුවීමෙන් විනාඩි කිහිපයකට පස්සේ ප්‍රංශ හමුදා කඳවුරටත් මේ විදිහටම ප්‍රහාරයක් එල්ල වුණා. එතනදිත් ප්‍රංශ සෙබළුන් 58ක් මරුමුවට පත් වුණා.

කාටද මේ වගේ දෙයක් කරන්න පුළුවන් වුණේ? කවුද මේ යෝධ සැලැස්ම පිටිපස්සේ හිටියේ?

මුලින්ම මේකේ වගකීම භාරගත්තේ 'ඉස්ලාමික් ජිහාඩ්' කියන සංවිධානයක් වුණත්, ඇමරිකානු බුද්ධි අංශ සහ උසාවි වලින් කළ දීර්ඝ පරීක්ෂණ වලින් පස්සේ සම්පූර්ණ ඇත්ත එළියට ආවා. මේ මහා විනාශය පිටිපස්සේ දැවැන්ත සෙවණැල්ලක් වගේ හිටියේ වෙන කවුරුත් නෙවෙයි, ඉරානය.

ඉරානයේ පූර්ණ අනුග්‍රහය සහ මූල්‍යමය සහය ලබන 'හිස්බුල්ලා' (Hezbollah) සංවිධානය තමයි මේ ප්‍රහාරය ඉතාම සූක්ෂමව සැලසුම් කරලා තිබුණේ. ඊට නායකත්වය දුන්නේ ඉමාද් මුග්නියා කියන හිස්බුල්ලා අණදෙන නිලධාරියා.

ඔවුන්ට ඕනේ වුණේ ඇමරිකාවට කවදාවත් අමතක නොවන පාඩමක් උගන්නලා, ඔවුන්ව මැදපෙරදිගින් පන්නලා දාන්න. ඇත්තටම ඔවුන්ගේ ඒ අරමුණ සියයට සියයක්ම සාර්ථක වුණා. මේ සිදුවීමෙන් මාස කිහිපයකට පස්සේ ඇමරිකාව තමන්ගේ සියලුම හමුදා ලෙබනනයෙන් ආපහු ගෙන්න ගත්තා.

එදා 1983 දී ඇතිවුණු ඒ කොන්ක්‍රීට් ගොඩවල් යට හැංගිච්ච වෛරය තමයි, අදටත් ඇමරිකාව සහ ඉරානය අතර තියෙන ගැටුම් වලට පදනම වෙලා තියෙන්නේ.

මේ ඛේදවාචකය ලෝකයේ ආරක්ෂක ක්‍රමවේදයන් සම්පූර්ණයෙන්ම කණපිට පෙරළුවා. අද ඔයාලා දකින තානාපති කාර්යාල, හමුදා කඳවුරු ඉස්සරහා තියෙන යෝධ කොන්ක්‍රීට් බැමි (Jersey barriers) නිර්මාණය වෙන්න ප්‍රධානම හේතුව වුණේ මේ බීරූට් ප්‍රහාරයයි.

නූතන ලෝකයේ, බලවත් රටවලට එරෙහිව එල්ල වුණු මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ ප්‍රහාරවල මූලාරම්භය විදිහටත් මේක සලකනවා. ලෝකයේ බලවත්ම රාජ්‍යයකට වුණත්, සතුරු පාර්ශ්වයකගේ නිවැරදි සැලසුමකට සහ අධිෂ්ඨානයකට ඉස්සරහා දණ ගහන්න සිද්ධ වෙනවා කියන එක ඉතිහාසය අපිට නැවත නැවතත් ඔප්පු කරලා පෙන්නලා තියෙනවා.

ඇමරිකාව හා ඉරානය අතර තියෙන මේ දැරුනු අතීත කතාව දැනන් හිටියාද? මේ පලිගැනීම් කවදා නිමා වෙවිද?

මේ ගැන ඔයාගේ අදහස අනිවාර්යයෙන්ම පහළින් කමෙන්ට් කරගෙන යන්න.

මේ වගේ දේවල් අනිත් අයටත් දැනගන්න Share කරන්න අමතක කරන්න එපා

ෆේස්බුක් එකෙන් ඔයාට මේ වගේ වටිනා පෝස්ට් මිස් වෙනවාද? එහෙනම් දැන්ම ‘නොකී කතා – Untold Stories’ පිටුව Follow කරලා 'Favourites' දාගන්න. එතකොට අලුත් කතාවක් දාපු ගමන් ඔයාට ඉස්සෙල්ලම පෙනෙයි