📣 තහවුරුයි! ඉරානයේ උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලි ඛමේනි අභාවප්‍රාප්ත වෙයි. යුගයක නිමාව!

මුළු මැදපෙරදිග දේශපාලනයම තීරණය කළ, බටහිර ලෝකය භීතියට පත්කළ, ඉරානයේ යුගයක නිමාව සනිටුහන් කරමින් එරට උත්තරීතර නායක (Supreme Leader) 'අයතුල්ලා අලි ඛමේනි' (Ayatollah Ali Khamenei) අභාවප්‍රාප්ත වී තිබෙනවා. මුල් කාලයේදී මරණය පිළිබඳව විවිධ කටකතා පැතිර ගියත්, දැන් ඉරාන රජය විසින් ඔහුගේ අභාවය නිල වශයෙන් තහවුරු කර තිබෙනවා.

දශක තුනකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ මුළු ඉරානයම තනි අණසක යටතේ පාලනය කළ, කිසිවෙකුටත් ලේසියෙන් අවතක්සේරු කළ නොහැකි මේ යෝධ චරිතයේ ජීවිත කතාවේ සැඟවුණු තැන් මොනවාද? ඔහුගේ නික්ම යාමෙන් පසු ඉරානයේ අනාගතය කොහොම වෙයිද? අද අපි මේ කතා කරන්න යන්නේ ඒ ගැනයි.

📖 දෙවියන් සහ විප්ලවය අතර හැදුණු තරුණයා

1939 වසරේ අප්‍රේල් 19 වෙනිදා ඉරානයේ මෂ්හාඩ් (Mashhad) නුවරදී උපත ලැබූ අලි ඛමේනි, කුඩා කාලයේ ඉඳලම ආගමික අධ්‍යාපනයට දැඩි නැඹුරුවක් දැක්වූවා. ඔහුගේ පියාත් ප්‍රසිද්ධ ආගමික විද්වතෙක්. තරුණ කාලයේදීම ඉස්ලාමීය දේවධර්මය ගැන ගැඹුරින් හැදෑරූ ඔහු, ඒ කාලයේ ඉරානය පාලනය කළ බටහිර හිතවාදී 'ෂා' රජුගේ පාලනයට එරෙහිව හඬ නගන්න පටන් ගත්තා.

මේ කාලයේදී තමයි ඔහුට ඉරාන විප්ලවයේ පියා ලෙස සැලකෙන 'අයතුල්ලා රුහොල්ලා ඛොමේනි' ව මුණගැහෙන්නේ. ෂා රජුගේ පාලනය පෙරළා දැමීමේ විප්ලවයේ ප්‍රබල ක්‍රියාකාරිකයෙක් වූ ඔහුට කිහිප වතාවක්ම සිරබත් කන්නටත්, රහස් පොලිසියේ දරුණු වධහිංසාවලට ලක්වන්නටත් සිදු වුණා. නමුත් ඔහු ඒ කිසිවකින් සැලුණේ නැහැ.

💣 මරණය පෙනී පෙනී බේරුණු ඒ බිහිසුණු දිනය

ඛමේනිගේ ජීවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම කණපිට පෙරළුණු, සිනමාපටයක දර්ශනයක් වගේ සිදුවීමක් 1981 ජූනි 27 වෙනිදා සිද්ධ වුණා. ඒ වෙද්දී ඔහු ටෙහෙරාන් නුවර අබුසාර් (Abuzar) පල්ලියේ දේශනයක් පවත්වමින් හිටියේ. ඔහුගේ කතාව පටිගත කරන්න මාධ්‍යවේදීන් තියලා තිබ්බ ටේප් රෙකෝඩරයක් (Tape recorder) එකපාරටම මහා හඬින් පුපුරා ගියා. මේ බෝම්බය අටවලා තිබුණේ ඉරාන රජයට විරුද්ධ 'ෆෝර්කාන්' (Forqan Group) නැමැති මාක්ස්වාදී-ඉස්ලාමීය කැරලිකාර කණ්ඩායමක් විසින්.

මේ දරුණු පිපිරීමෙන් ඛමේනිගේ ජීවිතය අනූනවයෙන් බේරුණත්, ඔහුගේ දකුණු අතේ ස්නායු සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වී අත අප්‍රාණික වුණා. මුල් කාලයේදී ඔහුගේ පෙනහළු සහ ස්වර තන්ත්‍රවලට පවා හානි වී කතා කරගන්නටවත් බැරිව සිටියත්, මාස ගණනාවකට පසු ඔහු නැවතත් කතා කිරීමේ හැකියාව ලබා ගත්තා. ඔහු ප්‍රසිද්ධ රැස්වීම්වලදී කතා කරේ, අතට දෙයක් ගන්නේ වම් අතින් පමණයි. මේ සිදුවීමෙන් පස්සේ ඉරාන ජනතාව ඔහුව දුටුවේ "ජීවමාන ප්‍රාණ පරිත්‍යාගියෙක්" (Living Martyr) විදිහටයි.

👑 උත්තරීතර නායකයාගේ කිරුළ පැළඳීම

1981 ඉඳන් 1989 වෙනකම් ඉරානයේ ජනාධිපතිවරයා විදිහට කටයුතු කළේ අලි ඛමේනි. 1989 දී අයතුල්ලා ඛොමේනිගේ අභාවයෙන් පස්සේ, ඉරානයේ ඊළඟ උත්තරීතර නායකයා විදිහට පත් වුණේ ඔහුයි. ඒ සඳහා අවශ්‍ය ඉහළම ආගමික තනතුරක් වන "අයතුල්ලා" තනතුරට පවා ඔහුව ඉතා වේගයෙන් ඔසවා තැබුණා.

ඔහු කොතරම් බලවත්ද කියනවා නම්, ඉරානයේ සන්නද්ධ හමුදාවන්ගේ ඉහළම අණදෙන නිලධාරියා ඔහුයි. විශේෂයෙන්ම බටහිර රටවල් බියෙන් සලිත කරන 'ඉස්ලාමීය විප්ලවීය මුරගාන බලකායේ' (IRGC) පූර්ණ පාලනය තියෙන්නේ ඔහු අතේ. යුද්ධයක් ප්‍රකාශ කිරීමේ හෝ සාමය ඇති කිරීමේ තනි බලය තියෙන්නේ ඔහුට පමණයි. ජනාධිපතිවරයෙක් මහජන ඡන්දයෙන් තේරී පත් වුණත්, ඔහුට වැඩ බාරගන්න කලින් ඛමේනිගේ අනුමැතිය සහ ආශිර්වාදය අනිවාර්යයෙන්ම ලබාගන්න ඕනේ. ඉරානයේ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය, න්‍යෂ්ටික වැඩපිළිවෙළ සම්පූර්ණයෙන්ම තීරණය කළේ ඔහු විසිනි.

🌍 ප්‍රතිරෝධයේ අක්ෂය (Axis of Resistance)

ඛමේනි ඉරානයට පමණක් සීමා වුණු නායකයෙක් නෙවෙයි. 2020 දී ඇමරිකානු ප්‍රහාරයකින් ඝාතනයට ලක්වුණු ජෙනරාල් කාසෙම් සුලෙයිමානි හරහා ඛමේනි මුළු මැදපෙරදිගම දැවැන්ත සන්නද්ධ ජාලයක් නිර්මාණය කළා. ලෙබනනයේ හිස්බුල්ලා, ගාසා තීරයේ හමාස්, යේමනයේ හූති කැරලිකරුවන්, සහ ඉරාකයේ සන්නද්ධ කණ්ඩායම් මේ ජාලයට අයත් වෙනවා. ඊශ්‍රායලයට සහ ඇමරිකානු හමුදාවලට එරෙහිව මේ කණ්ඩායම් සියල්ලම මෙහෙයවීමේ ප්‍රධාන මොළකරු වූයේ ඛමේනියි.

✍️ කවියෙකුගේ හදවත සහ කඳු නැගීම

මැදපෙරදිගම හොල්ලන මේ නායකයාගේ පෞද්ගලික ජීවිතය හරිම පුදුම සහගතයි. ඛමේනිගේ ලේඛන ආදරය ගැන බොහෝ දෙනෙක් නොදනී. ඔහු කවි කියවන්නට සහ සාහිත්‍යයට දැඩිව ලැදි කෙනෙක්. "Amin" යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ඔහු කවි නිර්මාණය කරන අතර, වික්ටර් හියුගෝගේ ප්‍රකට නවකතාවක් වන Les Misérables ඔහුගේ ප්‍රියතම පොතයි. ඔහු එය හඳුන්වන්නේ "සමාජය තේරුම් ගැනීමේ අද්භූත කෘතියක්" ලෙසයි. ඔහු වසරකට වතාවක් තරුණ කවියන් එකතු කර ඔවුන්ගේ කවි අසා, උපදෙස් දෙනවා. ඒ වගේම ඔහු කුඩා කාලයේ සිටම කඳු නැගීමේ (Hiking) ක්‍රීඩාවට දැඩි කැමැත්තක් දැක්වූ කෙනෙක්.

💰 අද්භූත බලයේ අඳුරු පැත්ත සහ අනුප්‍රාප්තිකයා

ඔහුගේ පෞද්ගලික ජීවිතය සරල වුණත්, ඔහු පාලනය කරන Setad නමැති ආයතනය ඩොලර් බිලියන 50-95 කට ආසන්න දැවැන්ත සම්පත් (දේපළ, ඛනිජ තෙල්, ටෙලිකොම්) පාලනය කළා. ඒ වගේම ඔහුගේ පුත්‍රයෙකු වන මොජ්තබා ඛමේනි (Mojtaba Khamenei) මේ වන විටත් ඉරාන හමුදා සහ ව්‍යාපාර ජාලයන් සමග එක්ව දැවැන්ත බලයක් ගොඩනගාගෙන සිටිනවා.

අවසාන වශයෙන්...

අලි ඛමේනි කියන්නේ නූතන ලෝක ඉතිහාසයේ නොමැකෙන සටහනක් තැබූ, කිසිවෙකුටත් ලේසියෙන් අවතක්සේරු කළ නොහැකි යෝධ චරිතයක්! සමහරු ඔහුව දකින්නේ අන්තවාදී පාලකයෙක් විදිහට. තවත් සමහරු ඔහුව දකින්නේ බටහිර අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහිව හිටගත්ත එකම සිංහයා විදිහට.

දැන් ඔහුගේ නික්ම යාමෙන් පසු ඉරානයේ මීළඟ උත්තරීතර නායකයා වන්නේ කවුද? බල අරගලයක් ඇති වෙයිද? ඔහුගේ පුත් මොජ්තබා බලයට එයිද? මේ සියල්ල මැදපෙරදිග අනාගතය තීරණය කරනු ඇති.

👇 ඔබේ අදහස කුමක්ද?

මේ කතාවේ නොදන්න කරුණු ගැන ඔයාලට මොකද හිතෙන්නේ? ඛමේනිගේ යුගයෙන් පස්සේ ඉරානයේ අනාගතය කොහොම වෙයිද? ඊළඟට බලයට එන්නේ ඔහුගේ පුතාද? ඔයාලගේ අදහස පල්ලෙහායින් කමෙන්ට් කරගෙන යන්න. ලිපිය වටිනවා නම් යාළුවන්ටත් බලන්න අනිවාර්යයෙන්ම Share කරන්න!

ෆේස්බුක් එකෙන් ඔයාට මේ වගේ වටිනා පෝස්ට් මිස් වෙනවාද? එහෙනම් දැන්ම ‘නොකී කතා – Untold Stories’ පිටුව Follow කරලා 'Favourites' දාගන්න. එතකොට අලුත් කතාවක් දාපු ගමන් ඔයාට ඉස්සෙල්ලම පෙනෙයි