කිලෝමීටර් 4000ක් දුර ගිය ඉරාන මිසයිලය: ඇමරිකාව අන්දමන්ද කළ ඩියේගෝ ගාර්ෂියා ප්‍රහාරයේ සත්‍ය තතු මෙන්න

පසුගිය පැය කිහිපය පුරා සමාජ මාධ්‍යවල, විශේෂයෙන්ම X හි වේගයෙන් පැතිර යන සිතියමක් සහිත පෝස්ටුවක් ඔබත් දකින්නට ඇති. ඉරානය විසින් ඩියේගෝ ගාර්ෂියා දූපතට මිසයිල ප්‍රහාරයක් එල්ල කළ බවත්, ඇමරිකානු බුද්ධි අංශ පවා මින් පෙර ඉරානයට මෙතරම් දුරකට පහර දීමේ හැකියාවක් ඇතැයි නොසිතූ බවත් එහි සඳහන් වුණා. මේ පිළිබඳව විමර්ශනය කිරීමේදී පැහැදිලි වූයේ මෙය කිසිසේත්ම අසත්‍ය ප්‍රවෘත්තියක් නොවන බවයි. ඇමරිකානු නිලධාරීන් උපුටා දක්වමින් ජාත්‍යන්තර ප්‍රධාන පෙළේ මාධ්‍ය රැසක් මේ වන විටත් මෙම සිදුවීම සනාථ කර තිබෙනවා.

මෙම සිදුවීමේ සැබෑ තතු අපි සවිස්තරාත්මකව විමසා බලමු. 2026 මාර්තු 20 වැනිදා රාත්‍රියේ ඉරානය විසින් බ්‍රිතාන්‍යයට අයත් ඉන්දියන් සාගරයේ පිහිටි ඩියේගෝ ගාර්ෂියා හි පිහිටි ඇමරිකානු සහ බ්‍රිතාන්‍ය ඒකාබද්ධ යුද කඳවුර ඉලක්ක කරගෙන මධ්‍යම දුර බැලස්ටික් මිසයිල දෙකක් එල්ල කර තිබෙනවා. මෙහි ඇති වඩාත්ම කම්පන සහගත කරුණ වන්නේ ඉරානයේ සිට මෙම කඳවුරට ඇති කිලෝමීටර් 4000කට අධික දුරයි. මීට පෙර ඉරානය නිල වශයෙන් ප්‍රකාශ කර තිබුණේ ඔවුන්ගේ මිසයිලවල උපරිම දුර ප්‍රමාණය කිලෝමීටර් 2000ක් පමණක් බවයි. ඒ අනුව මෙම ප්‍රහාරය හරහා ඉරානය බටහිර ලෝකයටම පෙන්වා දී ඇත්තේ තමන් සතුව මෙතෙක් කිසිවෙකුත් නොසිතූ දැවැන්ත දුරකට විහිදෙන මිසයිල තාක්ෂණයක් ඇති බවයි.

කෙසේ වෙතත් මෙම ප්‍රහාරයෙන් කඳවුරට කිසිදු හානියක් සිදුවී නැහැ. එක් මිසයිලයක් අතරමගදී ක්‍රියා විරහිත වී මුහුදට වැටී ඇති අතර අනෙක ඇමරිකානු යුධ නෞකාවකින් එල්ල කළ SM-3 ප්‍රතිරෝධක මිසයිලයක් මගින් ඉලක්ක කර තිබෙනවා. මෙම අනපේක්ෂිත ප්‍රහාරයට ආසන්නතම හේතුව වී ඇත්තේ ඉරානයට එරෙහිව පහර දීම සඳහා ඩියේගෝ ගාර්ෂියා කඳවුර භාවිතා කිරීමට බ්‍රිතාන්‍ය අගමැති කීර් ස්ටාමර් විසින් ඇමරිකාවට අවසර ලබා දීමයි. බ්‍රිතාන්‍යයේ මෙම මැදිහත්වීම සම්බන්ධයෙන් ඉරානය මීට පෙර දැඩිව අනතුරු අඟවා තිබූ අතර මෙය එහි සෘජු ප්‍රතිචාරයක් ලෙස නිසැකවම හැඳින්විය හැකියි.

මෙම සිදුවීම වර්තමාන ගෝලීය යුධ බලතුලනයේ බරපතල හැරවුම් ලක්ෂයක් බව අවිවාදිතයි. මින් පෙර කිසිවෙකුටත් ළඟා විය නොහැකි අතිශය ආරක්ෂිත කලාපයක් ලෙස සැලකූ ඩියේගෝ ගාර්ෂියා කඳවුරට පවා තර්ජනයක් වීමට ඉරානයට හැකි වී තිබෙනවා. ඉරානය විසින් තවමත් නිල වශයෙන් මේ පිළිබඳව ප්‍රකාශයක් නිකුත් කර නොමැති වුවත්, මෙමගින් යුරෝපයට සහ නේටෝ බලප්‍රදේශවලට පවා දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් කර ඇති බව පැහැදිලියි. ඉදිරියේදී මේ සම්බන්ධයෙන් තවත් නිල තොරතුරු වාර්තා වීමට නියමිත අතර, මෙය ඇමරිකා-ඉරාන ගැටුමේ තවත් අතිශය තීරණාත්මක පරිච්ඡේදයක ආරම්භයයි.