🛑 රෑ මැදියමේ පැහැරගෙන ගොස් සදහටම නිහඬ කළ, මුළු ලංකාවම හෙල්ලූ ඒ අමිහිරි ඛේදවාචකය! 💔🌊

1990 පෙබරවාරි 18 වැනිදා. මුළු කොළඹ නගරයම දැඩි නිශ්ශබ්දතාවයක ගිලී තිබුණු අඳුරු, සීතල පාන්දර යාමයක්.

වෙලාව පාන්දර 3.30ට පමණ ඇති. වැලිකඩවත්ත ප්‍රදේශයේ පිහිටි නිවසකට හදිසියේම ආයුධ සන්නද්ධ, සිවිල් ඇඳුමින් සැරසුණු කණ්ඩායමක් කඩා වැදුණා.

ඔවුන් ආවේ හොරකම් කරන්නවත්, මංකොල්ල කන්නවත් නෙවෙයි. මේ රටේ හිටපු අතිවිශිෂ්ට බුද්ධිමතෙක්ව, කලාකරුවෙක්ව සදහටම නිහඬ කරන්නයි.

ඔහු නමින් රිචඩ් ද සොයිසා (Richard de Zoysa). ඔහු නිකම්ම නිකං නමක් නෙවෙයි, ලාංකීය කලාව, සාහිත්‍යය සහ පුවත්පත් කලාව හොල්ලපු දැවැන්ත චරිතයක්.

සිංහල ජාතික පියෙකුට සහ දමිළ ජාතික මවකට දාව උපන් රිචඩ්, ගල්කිස්ස ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබූ කෙනෙක්. ඔහු පාසල් කාලයේ සිටම විවාදයට සහ රංගනයට අතිශයින්ම දක්ෂ වුණා.

ඔබට මතකද ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස්ගේ 'යුගාන්තය' චිත්‍රපටියේ හිටපු මාලින් කබලාන? ධනවාදී පියාට එරෙහිව සටන් කළ ඒ අපූරු තරුණයාගේ රංගනය ගෙනාවේ රිචඩ්.

ඊට අමතරව තිස්ස අබේසේකරයන්ගේ 'විරාගය' චිත්‍රපටයේ 'විමල්' ගේ චරිතයට පණ පෙව්වෙත් ඔහුමයි. ඒ වගේම ඔහු රෝමය මූලික කරගත් IPS ජාත්‍යන්තර පුවත් සේවයේ කොළඹ ප්‍රධානියා විදිහටත් කටයුතු කළා.

අසූව දශකයේ අගභාගය කියන්නේ ලංකාවේ පැවතුණු දරුණුතම භීෂණ යුගයක්. පාරක් පාරක් ගානේ ටයර් සෑයන් දැල්වුණු, තරුණයින් දහස් ගණනින් අතුරුදහන් වුණු අතිශය කළු යුගයක්.

රිචඩ් තමන්ගේ පෑනෙන් මේ මර්දනයට එරෙහිව නිර්භයව අකුරු කළා. රජයේ මර්දනය වගේම ජේවීපී (JVP) ප්‍රචණ්ඩත්වය කියන දෙකම ඔහු දැඩි ලෙස විවේචනය කළා.

අන්තවාදයට එරෙහිව හඬ නැගූ මේ අපූරු තරුණයා, එවකට සිටි බලධාරීන්ට ලොකු හිසරදයක් වුණා. ඔහුගේ අවසාන ලිපිය පවා පළවුණේ ඔහු මරා දැමීමට දින කිහිපයකට පෙරයි.

එදා ඒ අඳුරු පාන්දර, සන්නද්ධ කණ්ඩායම රිචඩ්ව ඔහුගේ අම්මාගේ (වෛද්‍ය මනෝරාණි සරවනමුත්තු) ඇස් ඉදිරිපිටදීම බලහත්කාරයෙන් රැගෙන ගියා.

තමන්ගේ එකම පුතාව අරගෙන යන්න එපා කියලා ඒ අම්මා කොයිතරම් ඇඬුවත්, වැන්දත් ඒ කිසිම දෙයක් ඒ අයට ඇහුණේ නැහැ. කිසිම හේතුවක් නොකියා ඔවුන් වයස අවුරුදු 31ක් වුණු රිචඩ්ව වාහනයකට දාගෙන නොපෙනී ගියා.

ඒක තමයි අම්මා කෙනෙක් තමන්ගේ දරුවාව පණපිටින් දැකපු අවසාන මොහොත. ඇය වහාම ගිහින් වැලිකඩ පොලිසියට මේ ගැන පැමිණිලි කළා.

පහුවදා, ඒ කියන්නේ පෙබරවාරි 19 වෙනිදා උදේ මුළු රටම කම්පනයට පත් කරන ආරංචියක් පැතිරුණා. ඒ මොරටුව කොරලවැල්ල වෙරළට නාඳුනන මළ සිරුරක් ගොඩගහලා කියන එකයි.

ඒ වෙන කවුරුවත් නෙවෙයි, ඊයෙ රෑ අතුරුදහන් වුණු රිචඩ් ද සොයිසාගේ ප්‍රාණය නිරුද්ධ වුණු සිරුරයි. ඔහුගේ බෙල්ලට සහ ඔලුවට ඉතා ආසන්නයෙන් වෙඩි තියලා තිබුණා.

ඒ වගේම ඔහුගේ හකු ඇටය කැඩී යන තරමටම දැඩි ලෙස වධහිංසා පමුණුවා තිබුණු බවත් පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණයෙන් හෙළි වුණා. ඔහුගේ සිරුර හඳුනාගත්තේ ඔහුගේ මිතුරෙකු වූ ප්‍රවීණ මාධ්‍යවේදී තාරකී සිවරාම් විසිනුයි.

රිචඩ්ගේ මව කියන්නේ දැවැන්ත ධෛර්යයක් තිබුණු ගැහැනියක්. ඇය තමන්ගේ පුතාගේ ඝාතකයින්ට නීතිය ක්‍රියාත්මක කරනතුරු සටන් කරන්න තීරණය කළා.

මාස තුනකට විතර පස්සේ දවසක, රූපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති බලමින් හිටපු ඇයට එකපාරටම තමන්ගේ පුතාව පැහැරගන්න ආපු කණ්ඩායමේ නායකයාව දැකගන්න ලැබුණා. ඒ වෙන කවුරුවත් නෙවෙයි, එවකට හිටපු ජ්‍යෙෂ්ඨ පොලිස් අධිකාරී (SSP) රොනී ගුණසිංහයි.

ඇය වහාම දිවුරුම් පෙත්සමක් මගින් මේ බව අධිකරණයට දැනුම් දුන්නා. මහේස්ත්‍රාත්වරයා ඔහුව අත්අඩංගුවට ගන්න කියලා නියෝග කළත්, පොලිසිය ඒ නියෝගය හිතාමතාම පැහැර හැරියා.

එදා හිටපු ජනාධිපති රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ සමීපතමයෙකු වුණු මේ නිලධාරියාව අත්අඩංගුවට ගන්න කිසිම කෙනෙක්ට වුවමනාවක් තිබුණේ නැහැ. ඒ වෙනුවට රිචඩ්ගේ අම්මාට සහ ඇයගේ නීතිඥවරයාට දිගින් දිගටම මරණ තර්ජන එන්න පටන් ගත්තා.

එදා රජයේ ප්‍රබලයින් පවා මේ ගැන දැනගෙන හිටියා. නියෝජ්‍ය කථානායකවරයාව හිටපු ගාමිණී ෆොන්සේකා මහතා පවා රිචඩ්ගේ පවුලේ අයට රහසින් දන්වා තිබුණේ, ඔහුව රජයේ භාරයට ගෙන ඇති බවයි.

පාර්ලිමේන්තුවේදී සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනියගේ නායකත්වයෙන් විපක්ෂය මේ ඝාතනය ගැන ස්වාධීන කොමිසමක් ඉල්ලුවා. නමුත් ආණ්ඩුවේ මන්ත්‍රීවරුන්ගේ බහුතර බලයෙන් ඒ යෝජනාව පරාජය කළා.

බලධාරීන් උත්සාහ කළේ රිචඩ්ට මත්ද්‍රව්‍ය චෝදනා සහ ත්‍රස්තවාදී සම්බන්ධකම් තියෙනවා කියලා චෝදනා කරලා, මේ ඝාතනය සාධාරණීකරණය කරන්නයි. නමුත් රිචඩ් කියන්නේ මත්ද්‍රව්‍යවලට එරෙහිව පෑන මෙහෙයවපු කෙනෙක් බව මුළු සමාජයම දැනගෙන හිටියා.

ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය (Amnesty International), Human Rights Watch වගේ ලෝකයේ ප්‍රබල සංවිධාන මේ ගැන කොච්චර කෑ ගැහුවත් ලංකාවේ නීතිය අන්ධ වුණා. බ්‍රිතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තුව පවා මේ ඝාතනය දැඩිව හෙළා දැක්කා.

අවසානයේදී රිචඩ්ගේ මිනීමරුවන්ට කිසිම දඬුවමක් ලැබුණේ නැහැ. ප්‍රධාන සැකකරු වුණු රොනී ගුණසිංහත් 1993 වසරේදී ප්‍රේමදාස ජනාධිපතිවරයාත් සමගම එල්.ටී.ටී.ඊ බෝම්බ ප්‍රහාරයකින් මිය ගියා.

වසර ගණනාවකට පස්සේ 2005 දී, පහළ නිලධාරීන් තුන්දෙනෙකුට නඩු දැම්මත්, සාක්ෂි පරස්පරයි කියලා අධිකරණයෙන් ඔවුන්ව නිදොස් කොට නිදහස් කළා. නියම මිනීමරුවන් සදහටම නීතියෙන් ගැලවුණා.

නමුත් රිචඩ් ද සොයිසා කියන නාමය කවදාවත් ලාංකීය ඉතිහාසයෙන් මකලා දාන්න කාටවත් පුළුවන් වුණේ නැහැ. අතුරුදහන් වූවන්ගේ මව්වරුන්ගේ සංකේතයක් බවට පසුව ඔහුගේ මව පත් වුණා.

2022 වසරේදී බුකර් සම්මානය දිනාගත් ශෙහාන් කරුණාතිලකගේ ‘The Seven Moons of Maali Almeida’ පොතට ප්‍රධාන ආභාෂයක් වුණෙත් මේ කතාවයි. ඒ වගේම 2025 දී නිර්මාණය වුණු 'රාණි' (Rani) චිත්‍රපටයට පදනම් වුණෙත් යුක්තිය හෙව්ව මේ අම්මාගේ කතාවයි.

අවුරුදු 36ක් ගතවෙලත්, අදටත් රිචඩ් ද සොයිසාගේ ඝාතනය ලංකා ඉතිහාසයේ තියෙන විශාලතම කළු පැල්ලමක්. ඒ ඝාතනය හරහා එදා පාලකයින් ලෝකයටම දුන්නේ "බලයට එරෙහිව කතා කරන ඕනෑම කෙනෙක්ව අපි නැති කරනවා" කියන දරුණු පණිවිඩයයි.

තමන්ගේ බලය රැකගන්න, ඇත්ත කතා කරන මිනිස්සුන්ව නිහඬ කරපු ඒ අඳුරු අතීතය අපි කවදාවත් අමතක කරන්න හොඳ නැහැ. රිචඩ්ලාගේ පෑන් තුඩු කැඩුවට, ඒ අදහස් කවදාවත් මරන්න බැහැ.

කවදාහරි දවසක ඒ කොරලවැල්ල වෙරළ තීරයේ වැළලී ගිය යුක්තියට, මේ රටේදී සාධාරණයක් ඉටුවෙයි කියලා අපි ප්‍රාර්ථනා කරමු. අයුක්තියට එරෙහිව කතා කරන තාක් කල් රිචඩ්ලා අදටත් අපි අතරම ජීවත් වෙනවා!

මේ වගේ දේවල් අනිත් අයටත් දැනගන්න Share කරන්න අමතක කරන්න එපා

ෆේස්බුක් එකෙන් ඔයාට මේ වගේ වටිනා පෝස්ට් මිස් වෙනවාද? එහෙනම් දැන්ම ‘නොකී කතා – Untold Stories’ පිටුව Follow කරලා 'Favourites' දාගන්න. එතකොට අලුත් කතාවක් දාපු ගමන් ඔයාට ඉස්සෙල්ලම පෙනෙයි