🧇 බිරිඳගේ කෑම හදන මැෂින් එක සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කරලා, බිලියන ගණනක ව්යාපාරයකට අඩිතාලම දැමූ අරුම පුදුම සත්ය කතාව! 👟
අද වෙද්දී ලෝකයේ තියෙන ජනප්රියම සහ වටිනාම ක්රීඩා සපත්තු සන්නාමයක් ගැන ඇහුවොත්, බොහෝ දෙනෙක් දෙපාරක් නොහිතා දෙන උත්තරය තමයි 'Nike' කියන එක. ලෝක ප්රකට ක්රීඩකයින්ගේ ඉඳන් සාමාන්ය මිනිසුන් දක්වාම මේ සන්නාමයේ සපත්තු පළඳින්නේ ඉතාමත් ආඩම්බරයෙන්.
මේ දැවැන්ත සන්නාමය පිටිපස්සේ තියෙන ලෝකයම දන්න 'Swoosh' ලාංඡනය අපි හැමෝම දැකලා තියෙනවා. හැබැයි මේ ව්යාපාරයේ ආරම්භය පිටිපස්සේ තියෙන ඇඟ කිලිපොළා යන අතීත කතාව නම් ඔබ මීට කලින් කොහේදිවත් අහලා නැතුව ඇති.
මේ දැවැන්ත ව්යාපාරයේ එක් සුවිශේෂී හැරවුම් ලක්ෂ්යයක් ආරම්භ වුණේ, සුපිරි තාක්ෂණික පර්යේෂණාගාරයකින්වත්, ලෝකයේ ප්රකට විද්යාඥයින් පිරිසක් අතින්වත් නෙවෙයි. මේක පටන් ගත්තේ සාමාන්ය නිවසක කුස්සියක් ඇතුළේ සිද්ධ වුණු, ඉතාමත් විනාශකාරී අත්වැරදීමක් හරහායි.
මේ අපූරු කතාව පටන් ගන්නේ 1970 - 1971 වගේ කාලවකවානුවක, ඇමරිකාවේ ඔරිගන් (Oregon) ප්රාන්තයෙන්. ඒ කාලයේ බිල් බවර්මන් (Bill Bowerman) කියන්නේ ඔරිගන් විශ්වවිද්යාලයේ හිටපු ඉතාමත් දක්ෂ මලල ක්රීඩා පුහුණුකරුවෙක් වගේම Nike සමාගමේ සම-නිර්මාතෘවරයෙක්.
ඔහුට අවශ්ය වෙලා තිබුණේ තමන්ගේ ක්රීඩකයින්ට ධාවන පථයේදී උපරිම වේගයක් ලබාගන්න පුළුවන් වෙන, බරින් ඉතාමත් අඩු අලුත් සපත්තුවක් නිර්මාණය කරන්නයි. ඒ කාලයේ තිබුණු ක්රීඩා සපත්තු බරින් වැඩි වුණා වගේම, ඒවා ලිස්සා යන ස්වභාවයක් තිබුණා.
බිල් බවර්මන්ට මේ ප්රශ්නයට විසඳුමක් හොයන්න දිවා රෑ නොමැතිව ලොකු වුවමනාවක් තිබුණා. ඔන්න ඔය අතරතුරේදී තමයි එක දවසක උදේ, ඔහු තමන්ගේ නිවසේ කෑම මේසයට වෙලා උදේ ආහාරය ගන්න සූදානම් වෙමින් හිටියේ.
ඔහුගේ බිරිඳ ඒ වෙලාවේ කුස්සියේ ඉඳන් උදේ කෑමට 'Waffle' (වෆ්ල්) හදමින් හිටියා. ඇය ඒ සඳහා පාවිච්චි කළේ කොටු හැඩයේ කුඩා සිදුරු තියෙන, යකඩින් හදපු පරණ වෆ්ල් මැෂින් එකක් (Waffle iron).
කෑම මේසයේ ඉඳන් මේ මැෂින් එක දිහා බලාගෙන හිටපු බිල් බවර්මන්ගේ හිතට එකපාරටම විදුලියක් කෙටුවා වගේ අමුතුම අදහසක් ආවා. ඔහු කල්පනා කළා මේ කෑම හදන මැෂින් එකේ තියෙන කොටු රටාව, සපත්තුවක අඩියට (Sole) දැම්මොත් කොහොම වෙයිද කියලා.
සපත්තුවේ අඩිය පුරාවටම මේ වගේ රබර් ගැට (Rubber nubs) තිබුණොත්, ඒකෙන් ධාවන පථය ඉතාමත් තදින් අල්ලා ගන්නවා කියලා ඔහුට තේරුණා. ඒ වගේම ඒ ගැට අතර මැද තියෙන හිස් අවකාශය නිසා සපත්තුවේ බර සම්පූර්ණයෙන්ම වගේ අඩුවෙනවා කියලා ඔහුට එකපාරටම අවබෝධ වුණා.
තමන්ගේ මේ අලුත් අදහස ගැන පුදුමාකාර උද්යෝගයකින් හිටපු ඔහු, කෑම කන එකත් පැත්තකට දාලා කෙලින්ම ගියේ ගෙදර ගරාජ් එකටයි. එතැන තිබුණු දියර රබර් (Liquid urethane) වගේ ද්රාවණයක් අරගත්තු ඔහු, ආපහු කුස්සියට දුවගෙන ආවා.
කිසිම දෙයක් දෙපාරක් නොහිතපු ඔහු, අර දියර රබර් ටික කෙලින්ම ගෙනත් වක්කරේ බිරිඳ කෑම හදමින් හිටපු අර රත්වෙලා තිබුණු වෆ්ල් යකඩ මැෂින් එක ඇතුළටයි. හැබැයි මේ කලබලය අස්සේ ඔහුට එක අතිශය වැදගත් දෙයක් සම්පූර්ණයෙන්ම අමතක වෙලා තිබුණා.
ඒ තමයි රබර් ටික යකඩේ ඇලෙන්නේ නැති වෙන්න ගාන විශේෂ තෙල් ආලේපනය (Non-stick agent) ගාන්න ඔහුට අමතක වීම. මේ කරපු අත්වැරදීම නිසා රබර් ටික උණුවෙලා මැෂින් එකේ යකඩ තහඩු දෙක එකටම ඇලිලා ගියා.
බිරිඳ ආදරයෙන් පාවිච්චි කරපු ඒ වටිනා කෑම හදන මැෂින් එක සදාකාලිකවම විනාශ වෙලා ගියා. තමන්ගේ මැෂින් එකට කරපු මේ විනාශය දැකලා ඔහුගේ බිරිඳට කොයිතරම් කේන්ති යන්න ඇද්ද කියලා ඔබට හිතාගන්න පුළුවන් ඇති.
හැබැයි මැෂින් එක විනාශ වුණත්, බිල් බවර්මන්ගේ අරමුණ සියයට සියයක්ම සාර්ථක වෙලා තිබුණා. ඒ මැෂින් එක ඇතුළේ නිර්මාණය වෙලා තිබුණු අලුත් රබර් අඩිය, ඔහු හරියටම හිතපු විදියේම ඉතාමත් සැහැල්ලු සහ ග්රහණයෙන් වැඩි විශිෂ්ට නිර්මාණයක් වුණා.
ඔහු ඒ විනාශ වුණු කුස්සියේ උපකරණයෙන් ගත්තු අදහසින්, 1974 වසරේදී නව පේටන්ට් බලපත්රයක් ද සමඟින් ලෝකයේ පළවෙනි 'Nike Waffle Trainer' සහ 'Moon Shoe' සපත්තු නිර්මාණය කළා. මේ අලුත් සපත්තු වෙළෙඳපොළට ආවාම ක්රීඩකයින් අතර විශාල පෙරළියක් ඇති කරන්න සමත් වුණා.
කෙසේ වෙතත් Nike සමාගම අද තියෙන තත්ත්වයට ආවේ මේ එක සපත්තුවක් නිසාම නෙවෙයි. මේ අලුත් නිර්මාණය ඔවුන්ගේ ගමනට දැවැන්ත තල්ලුවක් ලබා දුන්නා වගේම, පසුව ඔවුන් කළ අතිවිශිෂ්ට අලෙවිකරණ උපක්රම (Marketing), ජාත්යන්තර ක්රීඩකයින්ගේ අනුග්රාහකත්වයන් සහ අනාගතය දැකපු ව්යාපාරික උපායමාර්ග මේ බිලියන ගණනක සාර්ථකත්වයට ප්රධාන හේතුව වුණා.
අද වෙද්දී Nike සමාගමේ සම්පූර්ණ වෙළඳපොළ වටිනාකම ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 63 ත් 67 ත් අතර දැවැන්ත අගයක් ගන්නවා. පුදුමයට කරුණක් වෙන්නේ, අද මුළු ලෝකයම දන්න ඔවුන්ගේ ඒ ජනප්රිය 'Swoosh' ලාංඡනය කැරොලින් ඩේවිඩ්සන් (Carolyn Davidson) කියන ශිෂ්යාව විසින් නිර්මාණය කරලා තිබුණේ ඩොලර් 35ක වගේ ඉතාමත් සුළු මුදලකට වීමයි. (පසුව සමාගම දියුණු වූ පසු ඇයට එහි කොටස් සහ නිසි ගෞරවය ලබා දෙන්න ඔවුන් කටයුතු කළා).
බිරිඳගේ කේන්තියට සහ බැනුම් වලට ලක්වුණු ඒ විනාශ වුණු පරණ වෆ්ල් මැෂින් එක, අදටත් Nike සමාගමේ ප්රධාන ලේඛනාගාරයේ ඉතාමත් ගෞරවයෙන් සංරක්ෂණය කරලා තියෙනවා. සමහර වෙලාවට අපේ ජීවිතේ වෙන විනාශකාරීම අත්වැරදීමක් පිටිපස්සේ, ලෝකයම වෙනස් කරන්න පුළුවන් තරමේ දැවැන්ත අදහසක් හැංගිලා තියෙන්න පුළුවන්.
කෑම හදන මැෂින් එකකින් ලෝකයේ දැවැන්තම ක්රීඩා සන්නාමයකට අඩිතාලම වැටුණු මේ අපූරු කතාව ගැන ඔබට මොකද හිතෙන්නේ? ඔබේ වටිනා අදහස පහළින් කමෙන්ට් කරන්න අමතක කරන්න එපා.
ඒ වගේම මේ පුදුමසහගත සත්ය කතාව ඔබේ මිතුරන්ටත් කියවන්න දැන්ම Share කරන්න. ලෝකය වටා සිදුවුණු මේ වගේ කවුරුත් නොදන්නා අබිරහස් සහ විශ්වාස කළ නොහැකි සත්ය සිදුවීම් ගැන මුල සිට අගට කියවන්න අදම අපේ නොකී කතා - Untold Stories පිටුවට සහ වෙබ් අඩවියට (nokikatha. com) එකතු වෙන්න!
