සාගර පතුලේ සැඟවුණු විස්මිත රහස් මෙහෙයුම: ප්‍රොජෙක්ට් ඇසෝරියන් (Project Azorian) ⚓

අපි මේ කතාව පටන්ගන්නේ 1968 වසරෙන්. ඇමරිකාව සහ සෝවියට් දේශය (රුසියාව) අතර 'සීතල යුද්ධය' ඉතාමත් තීරණාත්මක අදියරකයි ඒ කාලේ තිබුණේ. එක්තරා දවසක, පැසිෆික් සාගරයේ සාමාන්‍ය මුර සංචාරයක යෙදී සිටි සෝවියට් දේශයට අයත් K-129 නම් න්‍යෂ්ටික සබ්මැරීනය හදිසියේම අතුරුදහන් වෙනවා. මේක ඇතුළේ ඉතාමත් රහසිගත න්‍යෂ්ටික මිසයිල වගේම, සෝවියට් හමුදාව පණිවිඩ හුවමාරු කරගන්නා රහස් කේත පොත් (Codebooks) පවා තිබුණා. සෝවියට් නාවික හමුදාව මාස ගණනාවක් මුළු පැසිෆික් සාගරයම පීරමින් මේක හෙව්වත්, කිසිම හෝඩුවාවක් හොයාගන්න බැරි වුණු තැන ඔවුන් ඒ සෙවීම අතහැර දැමුවා.

ඇමරිකාවේ රහස් ශ්‍රවණ පද්ධතිය

නමුත් ඇමරිකානුවන් සතුව ඊට වඩා වෙනස් තාක්ෂණයක් තිබුණා. ඔවුන් මුහුදු පතුලේ සවිකර තිබූ රහසිගත ශ්‍රවණ පද්ධතියකට (SOSUS) යම් දැවැන්ත පිපිරුම් හඬක් සටහන් වී තිබුණා. ඒ ඔස්සේ ගණනය කිරීම් කළ ඇමරිකානු බුද්ධි අංශ, සබ්මැරීනය ගිලී ඇති ස්ථානය නිශ්චිතවම සොයාගත්තා. එය පිහිටා තිබුණේ හවායි දූපත් වලට සැතපුම් 1500ක් පමණ ඔබ්බෙන්, අඩි 16,000ක් (ඒ කියන්නේ සැතපුම් 3කටත් වඩා) ගැඹුරු අඳුරු සාගර පතුලකයි.

අසාමාන්‍ය සැලසුම සහ ප්‍රකෝටිපතියාගේ ආගමනය

CIA සංවිධානයට දැන් අවශ්‍ය වුණේ කෙසේ හෝ මේ සබ්මැරීනයේ ඇති න්‍යෂ්ටික මිසයිල සහ රහස් කේත අත්පත් කරගන්නයි. නමුත් අඩි 16,000ක් ගැඹුරේ ඇති ටොන් 2000ක් පමණ බරැති යෝධ යකඩ කඳක්, ලෝකයටම රහසින් ගොඩගන්නේ කෙසේද? මේ සඳහා ඔවුන් එකල සිටි සුප්‍රසිද්ධ, මෙන්ම තරමක් අද්භූත චරිතයක් වූ ප්‍රකෝටිපති හොවාර්ඩ් හියුස් (Howard Hughes) ගේ සහය ලබාගත්තා.

ලෝකයම රැවැට්ටූ මුහුදු පතල

ඔවුන් ලෝකයේම ඇස් වැසීමට අපූරු සැලසුමක් නිර්මාණය කළා. හොවාර්ඩ් හියුස් මාධ්‍යයට නිවේදනය කළේ, තමන් මුහුදු පතුලේ ඇති වටිනා ඛනිජ සම්පත් කැණීම සඳහා නව ව්‍යාපෘතියක් අරඹන බවයි. මෙම ව්‍යාජ කැණීම් කටයුත්ත සඳහා ඔවුන් ඩොලර් මිලියන 350ක් (වර්තමාන වටිනාකමින් ඩොලර් බිලියන ගණනක්) වියදම් කර "Hughes Glomar Explorer" නමින් අඩි 618ක් දිග දැවැන්ත නෞකාවක් නිර්මාණය කළා.

මුළු ලෝකයම, සහ විශේෂයෙන්ම සෝවියට් ඔත්තුකරුවන් පවා සිතුවේ මෙය හුදෙක් ප්‍රකෝටිපතියෙකුගේ පතල් ව්‍යාපෘතියක් පමණක් කියායි. නමුත් මේ නෞකාවේ යටි පැත්තේ කාටවත් නොපෙනෙන ලෙස සවිකර තිබුණේ "ක්ලෙමන්ටයින්" (Clementine) නමින් හැඳින්වූ යෝධ යන්ත්‍රික අඬුවක්.

යෝධ යකඩ අඬුව: ක්ලෙමන්ටයින් (Clementine) 🦞

සබ්මැරීනය ග්‍රහණය කරගැනීමට අවශ්‍ය යකඩ අඬුව සැලසුම් කිරීමද පහසු කාර්යයක් වූයේ නැහැ. ඒ සඳහා ඔවුන් සෝවියට් සබ්මැරීන වල ඡායාරූප සහ සැලසුම් ඉතා සූක්ෂමව අධ්‍යයනය කර, K-129 සබ්මැරීනයේ හැඩයටම ගැලපෙන පරිදි, එය නිවැරදිවම බදාගත හැකි දැවැන්ත යන්ත්‍රික අඬුවක් නිර්මාණය කළා. මේ සඳහා රහස් කේත නාමයක් ලෙස පාවිච්චි කළේ "ක්ලෙමන්ටයින්" යන්නයි. මෙහි විශාලත්වය කොපමණද කිවහොත් මෙහි බර පමණක් ටොන් දහස් ගණනක් වුණා.

රහස රැකගැනීමේ උපක්‍රමය 🤫

මෙතරම් දැවැන්ත යන්ත්‍ර සූත්‍ර නිර්මාණය කරද්දී, ඊට සම්බන්ධ වන කම්කරුවන්ගෙන් මෙම රහස පිටතට යාමේ දැඩි අවදානමක් තිබුණා. ඊට විසඳුමක් ලෙස CIA සංවිධානය අපූරු උපක්‍රමයක් භාවිතා කළා. ඔවුන් මෙම නෞකාවේ සහ යකඩ අඬුවේ කොටස් එකම ස්ථානයක නිෂ්පාදනය කළේ නැහැ. ඒ වෙනුවට ඇමරිකාව පුරා විසිරුණු විවිධ කර්මාන්තශාලා ගණනාවකට මෙහි සුළු සුළු කොටස් සෑදීමට භාර දුන්නා. ඒ නිර්මාණ කටයුතුවල නිරත වූ කිසිදු ඉංජිනේරුවෙක් හෝ කම්කරුවෙක් තමන් මේ හදන්නේ කුමක් සඳහාදැයි සම්පූර්ණ කතාව දැන සිටියේ නැහැ. ඔවුන් සිතුවේ තමන් හදන්නේ සාමාන්‍ය තෙල් නෞකාවකට අවශ්‍ය කොටස් කියායි. අවසානයේදී මෙම සියලුම කොටස් ඉතා රහසිගතව එකලස් කළේ මේ සඳහාම විශේෂයෙන් තෝරාගත් කුඩා කණ්ඩායමක් විසින් පමණයි.

මෙහෙයුම ඇරඹේ

වසර ගණනාවක සූදානමකින් පසු, 1974 දී මෙම නෞකාව අදාළ ස්ථානයට සේන්දු වුණා. ඔවුන්ගේ මෙහෙයුම අතරතුර සෝවියට් නාවික හමුදාවේ ඔත්තු බලන නැව් පවා ඒ අසලින් ගමන් කළා. තමන්ගේ නාසය අද්දරින්ම තමන්ගේම සබ්මැරීනයක් ඇමරිකාව විසින් ගොඩගනිමින් සිටින බව සෝවියට් දේශය කිසිසේත්ම දැන සිටියේ නැහැ. කිසිවෙකුටත් නොපෙනෙන්නට ඒ යෝධ අඬුව අඩි 16,000ක් පහළට ගමන් කර, ඉතා සීරුවට සබ්මැරීනය ග්‍රහණය කරගත්තා.

බලාපොරොත්තු බිඳවැටීම

සියල්ල සැලසුම් කළ පරිදිම සිදුවෙමින් පැවතුණා. සබ්මැරීනය සෙමෙන් ඉහළට එසවෙමින් තිබුණා. නමුත්, අවාසනාවකට මෙන්, සාගරයේ ඇති අතිමහත් පීඩනය සහ සබ්මැරීනයේ අධික බර දරාගැනීමට ඒ යන්ත්‍රික අඬුවට හැකි වුණේ නැහැ. ඉහළට එසවෙමින් තිබියදීම යකඩ අඬුවේ කොටසක් කැඩී ගිය අතර, සබ්මැරීනයෙන් තුනෙන් දෙකක්ම නැවතත් ආපසු හැරවිය නොහැකි ලෙස සාගර පතුලටම කඩා වැටුණා.

අවසානය

CIA සංවිධානයට ගොඩගැනීමට හැකි වුණේ සබ්මැරීනයේ ඉදිරිපස කොටස පමණයි. එහි තිබී ඔවුන්ට මියගිය සෝවියට් නාවිකයින් හය දෙනෙකුගේ සිරුරු සොයාගනු ලැබුවා. සීතල යුද්ධයේ සතුරන් වුවත්, ඇමරිකානුවන් එම නාවිකයින් හය දෙනාට නාවික සම්ප්‍රදායානුකූලව ගෞරවාන්විතව ආගමික වතාවත් සිදු කර සාගරයේදීම අවසන් ගෞරව දැක්වීමට කටයුතු කළා. අපේක්ෂිත ප්‍රධාන න්‍යෂ්ටික මිසයිල සහ රහස් කේත ඔවුන්ට ලැබුණේ නැතත්, මෙය ඉතිහාසයේ සිදුවූ අතිශය නිර්භීත සහ තාක්ෂණික වශයෙන් විශිෂ්ටතම රහස් මෙහෙයුමක් ලෙස අදටත් සැලකෙනවා. පසු කාලයකදී ඇමරිකානු පුවත්පත් හරහා මේ රහස ලෝකයට හෙළි වූ විට, මුළු ලෝකයම ඒ ගැන මවිතයට පත් වුණා.

මේ වගේ දේවල් අනිත් අයටත් දැනගන්න Share කරන්න අමතක කරන්න එපා.

ෆේස්බුක් එකෙන් ඔයාට මේ වගේ වටිනා පෝස්ට් මිස් වෙනවාද? එහෙනම් දැන්ම ‘නොකී කතා – Untold Stories’ පිටුව Follow කරලා 'Favourites' දාගන්න. එතකොට අලුත් කතාවක් දාපු ගමන් ඔයාට ඉස්සෙල්ලම පෙනෙයි