එකම එක වෙඩිල්ලක්වත් නොතියා රේගන් සෝවියට් රුසියාව බංකොලොත් කළ හැටි 🚀🐻**
ලෝකයේ බලවත්ම, දරුණුතම හතුරෙක්ව යුද්ධ කරන්නේ නැතුව, එකම එක උණ්ඩයක්වත් පත්තු කරන්නේ නැතුව සම්පූර්ණයෙන්ම සමතලා කරලා දාන්න පුළුවන් කියලා ඔයාට කවුරුහරි කිව්වොත් ඔයා විශ්වාස කරනවාද? 🤯🔫
හිතන්න, ඔයාගේ හතුරා ලඟ ලෝකෙම විනාශ කරන්න පුළුවන් න්යෂ්ටික බෝම්බ දහස් ගාණක් තියෙනවා. හමුදාවේ ලක්ෂ ගාණක් සෙබළු ඉන්නවා. හැබැයි ඔයා කරන්නේ ඒ හතුරාව මානසිකව රවට්ටලා, එයාගේ සල්ලි ඔක්කොම නැති කරලා, අන්තිමට ඒ දැවැන්ත අධිරාජ්යය ඇතුළෙන්ම පුපුරලා යනකන් බලන් ඉන්න එක. 🧠🔥
අන්න ඒ විදිහේ ලෝක ඉතිහාසයේ ලොකුම "Mind Game" එක තමයි 1980 ගණන් වල ඇමරිකාව, සෝවියට් රුසියාවට (USSR) ගැහුවේ. මේක හරියටම හොලිවුඩ් Action චිත්රපටියක් වගේ කුතුහලයෙන් පිරුණු මහා ආර්ථික ඝාතනයක කතාවක්! 🎬🍿
දෙවැනි ලෝක යුද්ධයෙන් පස්සේ ලෝකය ප්රධාන කඳවුරු දෙකකට බෙදිලා තිබුණේ. එක පැත්තකින් ධනවාදී ඇමරිකාව, අනිත් පැත්තෙන් කොමියුනිස්ට් සෝවියට් රුසියාව. මේ දෙගොල්ලොම අතරේ තිබුණේ කිසිම දවසක කෙලින්ම වෙඩි තියාගන්නේ නැති, හැබැයි ලෝකෙම බයෙන් හිටපු ලොකු සීතල යුද්ධයක් (Cold War). 🥶🌍
ඒ කාලේ සෝවියට් රුසියාව කියන්නේ අද තියෙන රුසියාව වගේ නෙවෙයි. යුරෝපයේ භාගයක්ම, ඒ කියන්නේ රටවල් 15ක්ම පාලනය කළේ එයාලා. කොච්චර බලවත්ද කිව්වොත් එයාලගේ රතු හමුදාවට (Red Army) විනාඩි කිහිපයකින් මුළු ඇමරිකාවම අළු කරලා දාන්න තරම් අන්තර් මහද්වීපික බැලස්ටික් මිසයිල තිබුණා. ලෝකෙම හිතුවේ රුසියාව කියන්නේ කවදාවත් වට්ටන්න බැරි යකඩ යෝධයෙක් කියලා. 🚀🐻
හැබැයි මේ යකඩ යෝධයාගේ කකුල් දෙක හැදිලා තිබුණේ මැටි වලින්. පිටින් බලද්දී ලෝකෙම බය කරන හමුදාවක් හිටියට, රුසියාවේ ආර්ථිකය ඇතුළෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම කුණුවෙලා තමයි තිබුණේ. මේ ආර්ථිකය දුවන්නේ තනිකරම බොරතෙල් විකුණලා ලැබෙන සල්ලි වලින්. ඒ වගේම එයාලා තමන්ගේ ආදායමෙන් 20% කට වඩා වියදම් කළේ හමුදාව නඩත්තු කරන්නයි ආයුධ හදන්නයි. 🛢️💣
1970 ගණන් වල අග භාගය වෙද්දී රුසියාවේ ආර්ථිකය එකම තැන පල්වෙන තත්ත්වයකට (Brezhnev Stagnation) පත්වෙලා තිබුණේ. සාමාන්ය මිනිස්සුන්ට කන්න පාන් ගෙඩියක්, කිරි ටිකක්, සබන් කෑල්ලක් ගන්නත් කිලෝමීටර් ගණන් දිග පෝලිම් වල ඉන්න සිද්ධ වුණා. අභ්යවකාශයට මිනිස්සු යවන්න පුළුවන් වුණාට, තමන්ගේ රටේ මිනිස්සුන්ට අඳින්න හොඳ ඩෙනිම් කලිසමක් මහගන්න රුසියාවට බැරි වුණා. 🍞📉
මේ අර්බුද අස්සේ 1979 දී රුසියාව තමන්ගේ ඉතිහාසයේ ලොකුම මෝඩකම කරනවා. ඒ තමයි අෆ්ගනිස්තානය ආක්රමණය කිරීම. රුසියාව හිතුවේ සති දෙකකින් යුද්ධය ඉවර කරන්න. හැබැයි අෆ්ගන් කඳුකරයේ හැංගිලා ගහපු මුජාහිදීන් කැරලිකරුවෝ රුසියාවට ලේසි වුණේ නෑ. මේ අෆ්ගන් යුද්ධය රුසියාවට තනිකරම "සල්ලි කන යකෙක්" බවට පත් වුණා. අවුරුදු 10ක් තිස්සේ රුසියාවේ බිලියන ගණන් සල්ලි වගේම, තරුණ සෙබළුන් දහස් ගාණකගේ ජීවිතත් මේ කාන්තාරයේ වැළලිලා ගියා. 🚁💥
අන්න ඒ අස්ථාවර, ලේ ගලන වෙලාවේ තමයි 1981 දී ඇමරිකාවේ ජනාධිපති පුටුවට රොනල්ඩ් රේගන් (Ronald Reagan) එන්නේ. රේගන් කියන්නේ කලින් හොලිවුඩ් නළුවෙක්. එයාට තේරෙනවා රුසියාවට කෙලින්ම යුද්ධ කරන්න ගියොත් මුළු ලෝකෙම න්යෂ්ටික යුද්ධයකින් විනාශ වෙනවා කියලා. ඒ නිසා රේගන් තීරණය කරනවා රුසියාවේ දුර්වලම තැනට, ඒ කියන්නේ ආර්ථිකයට ගහන්න. 🎯💼
රේගන්ගේ සැලැස්ම වුණේ "රුසියාවට දරාගන්න බැරි තරමට වියදම් කරන්න සලස්වලා එයාලව බංකොලොත් කරන එක". මේ සඳහා රේගන් ගහපු පළවෙනි තුරුම්පුව තමයි ලෝකෙම අන්දපු "Star Wars" හෙවත් SDI (Strategic Defense Initiative) වැඩසටහන. 1983 දී රේගන් ටීවී එකට ඇවිත් ලෝකෙටම අමුතුම කතාවක් කියනවා. 🛰️📺
එයා කියනවා, "අපි අභ්යවකාශයේ අති නවීන ලේසර් ආයුධ පද්ධතියක් හදනවා. රුසියාව මිසයිලයක් ගැහුවොත් අපි ඒක ඇමරිකාවට වැටෙන්න කලින් අභ්යවකාශයේදීම ලේසර් වලින් පුපුරවලා දානවා" කියලා. මේක අහපු රුසියාවේ නායකයින්ට තරු පෙනුණා. 🌌💥
ඇත්තටම ඒ කාලේ හැටියට මේක තනිකරම විද්යා ප්රබන්ධයක්. ඇමරිකාවට එහෙම තාක්ෂණයක් කොහෙත්ම තිබුණේ නෑ, එයාලා කළේ මහා පරිමාණයේ රඟපෑමක්. හැබැයි රුසියාවේ ඔත්තු සේවාවලටත් මේක ඇත්තක් කියලා හිතුණා. තමන්ගේ න්යෂ්ටික ආයුධ ටික එකපාරටම වැඩක් නැති වෙයි කියන බයට, රුසියාවත් මේකට මුහුණ දෙන්න අලුත් ආයුධ හදන්න තමන්ගේ භාණ්ඩාගාරයේ තිබුණු අන්තිම සතේ දක්වා වතුර වගේ වියදම් කරන්න පටන් ගත්තා. 💸🤯
රුසියාව තමන්ගේ සල්ලි ආයුධ වලට නාස්ති කරද්දී, රේගන් හොර රහසේම තව දරුණු ගේම් එකක් ගැහුවා. රේගන්ගේ නියෝජිතයෝ රහසින්ම සෞදි අරාබියට ගිහින් අපූරු ඩීල් එකකට ගියා. ඒකේ ප්රතිඵලයක් විදිහට, ඇමරිකාවේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් සෞදිය එකපාරටම තමන්ගේ තෙල් නිෂ්පාදනය දැවැන්ත විදිහට වැඩි කළා. 🛢️🤝
මේ නිසා ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් බැරල් එකක මිල ඩොලර් 30 ඉඳන් ඩොලර් 10 දක්වා එකපාරටම කඩාගෙන වැටුණා. මතකනේ, රුසියාවේ ආර්ථිකය රැඳිලා තිබුණේ තෙල් විකුණලා ගන්න ඩොලර් වලින්. තෙල් මිල වැටුණාම රුසියාවේ ආදායම එක රැයින් බිංදුවටම බැස්සා. දැන් රුසියාවට Star Wars වලට මුහුණ දෙන්න සල්ලිත් නෑ, අෆ්ගන් යුද්ධය කරන්න සල්ලිත් නෑ. 📉💀
මේ ඔක්කොම කරදර අස්සේ 1986 අප්රේල් මාසේදී රුසියාවට තවත් මහා කරුමයක් පාත් වුණා. ඒ තමයි ඉතිහාසයේ දරුණුතම න්යෂ්ටික අනතුර වුණු 'චර්නොබිල්' (Chernobyl) බලාගාරය පුපුරා යාම. මේක නිකන්ම අනතුරක් නෙවෙයි, රුසියානු පාලනයේ තිබුණු දූෂණය සහ නොහැකියාව ලෝකෙටම පෙන්නපු සිදුවීමක්. මේකෙන් වුණු මහා විනාශය වහගන්න සහ විකිරණ සුද්ද කරන්න රුසියාවට තවත් ඩොලර් බිලියන ගණනින් වියදම් කරන්න සිද්ධ වුණා. ඒක රුසියානු ආර්ථිකයේ මිනී පෙට්ටියට ගහපු අන්තිම ඇණයක් වුණා. ☢️😷
මිනිස්සුන්ට කන්න දෙන්න විදිහක් නැති වුණාම, කඩවල් වල රාක්ක හිස් වුණාම රුසියානු රජය කළේ දිගට හරහට සල්ලි අච්චු ගහපු එක. මේක හරියට ගින්නට පෙට්රල් දැම්මා වගේ වැඩක් වුණා. රූබල් මුදලේ අගය සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වෙලා ගියා. කඩවල් වල රාක්ක වල ඉතුරු වුණේ විනාකිරි බෝතල් විතරයි. මුළු රටේම ආර්ථිකය කාඩ්බෝඩ් ගෙයක් වගේ පහළටම කඩාගෙන වැටුණා. 🛒🚫
මේ දරුණු තත්ත්වය පාලනය කරන්න 1985 දී බලයට ආපු රුසියානු නායක මිහායිල් ගොර්බචෙව් (Mikhail Gorbachev) අලුත් වැඩපිළිවෙලක් ගෙනාවා. ඔහු හඳුන්වා දුන්නා 'Perestroika' (ප්රතිව්යුහගත කිරීම - ආර්ථිකයට නිදහස දීම) සහ 'Glasnost' (විවෘතභාවය - කතා කිරීමේ නිදහස දීම). ගොර්බචෙව් හිතුවේ මේකෙන් කඩා වැටෙන රුසියාව ගොඩදාන්න පුළුවන් වෙයි කියලා. 🛠️🗣️
හැබැයි වුණේ ඒකේ අනිත් පැත්ත. දශක ගාණක් තිස්සේ යකඩ හස්තයකින් හිර කරගෙන හිටපු සමාජයකට එකපාරටම නිදහස දුන්නාම, බඩගින්නේ හිටපු මිනිස්සු කළේ රජයේ වැරදි විවේචනය කරලා පාරට බැහැපු එක. 'Glasnost' හරහා කතා කරන්න නිදහස ලැබුණු ගමන්, සෝවියට් රුසියාවට යටත් වෙලා හිටපු යුක්රේනය, එස්තෝනියාව වගේ රටවල් තමන්ට නිදහස ඕනේ කියලා දැවැන්ත ජාතිකවාදී අරගල (Nationalist movements) පටන් ගත්තා. ගොර්බචෙව්ට මේක පාලනය කරගන්න බැරි වුණා. ✊🔥
ඒ කියන්නේ රුසියාව ඇතුළෙන්ම කුණුවෙලා, අෆ්ගන් යුද්ධයෙන් සහ චර්නොබිල් වලින් හෙම්බත් වෙලා හිටපු වෙලාවේ, ඇමරිකාවේ තෙල් මිල කඩා වැටීම සහ රේගන්ගේ ආයුධ තර්ජන කියන්නේ හරියට "මරණ මංචකයේ හිටපු ලෙඩාගේ ඔක්සිජන් බටේ ගැලෙව්වා වගේ" වැඩක් වුණා! ☠️🔌
අන්තිමට මේ නාට්යයේ අවසානය ඉතාමත් ඛේදජනක වුණා. 1991 අගෝස්තු මාසේ කොමියුනිස්ට් දැඩිමතධාරීන් ගොර්බචෙව්ව බලයෙන් පහ කරන්න හදපු කුමන්ත්රණයත් අසාර්ථක වුණාට පස්සේ රුසියාව සම්පූර්ණයෙන්ම දෙදරුම් කෑවා. අන්තිමට 1991 දෙසැම්බර් 25 වෙනිදා, ලෝකෙම හොල්ලපු ඒ මහා සෝවියට් රුසියානු අධිරාජ්යයේ රතු කොඩිය මොස්කව් නුවරින් සදහටම පහතට දැම්මා. දැවැන්ත සෝවියට් දේශය කෑලි 15 කට කැඩිලා බිඳ වැටුණා.
ඇමරිකාව එකම එක බෝම්බයක්වත් මොස්කව් නුවරට නොදා, තමන්ගේ ප්රබලතම හතුරාව සදහටම අකාමකා දාන්න සමත් වුණා. 🗺️💔
අද ලෝක දේශපාලනය දිහා බැලුවාමත් මේකම තමයි වෙන්නේ. ඇමරිකාව අද චීනය එක්ක යුද්ධ කරන්නේ තුවක්කු වලින් නෙවෙයි. Microchips වලට තහංචි දාලා, ආර්ථික සම්බාධක පනවලා, වෙළඳ යුද්ධ කරලා හරියටම එදා රේගන් රුසියාවට කරපු ආර්ථික මෙහෙයුමම තමයි අද චීනයටත් කරන්නේ.
හැබැයි රුසියාවට වුණු දේ දැකපු චීනය ඒකෙන් හොඳ පාඩමක් ඉගෙනගත්තා. චීනය ආර්ථිකය විවෘත කළාට (Perestroika), කවදාවත් දේශපාලන නිදහස (Glasnost) දුන්නේ නෑ. ඒ නිසා චීනය රුසියාව වගේ ලේසියෙන් ඇමරිකාවේ උගුල් වලට අහුවෙන එකක් නෑ. 🇨🇳🔋
මේ සම්පූර්ණ කතාවෙන් අපිට ඉගෙනගන්න තියෙන ලොකුම පාඩම මේකයි: "රටක සැබෑම බලය සහ ආරක්ෂාව තියෙන්නේ ගබඩා කරලා තියෙන න්යෂ්ටික ආයුධ ගොඩේවත්, ලොකු හමුදාවන් වලවත් නෙවෙයි; ඒ රටේ තියෙන ශක්තිමත් ආර්ථිකය සහ කුසගින්නක් නැති ජනතාව අතේයි!" 💡💪
මේ අදහාගන්න බැරි ආර්ථික යුද්ධය ගැන ඔයාට මොකද හිතෙන්නේ? බෝම්බ පාවිච්චි නොකර, මොළය සහ ආර්ථිකය පාවිච්චි කරලා මුළු රටක්ම බංකොලොත් කරපු රේගන්ගේ මේ ගේම් එක ගැන ඔයාගේ අදහස පල්ලෙහායින් Comment කරන්න. ඒ වගේම මේ ලිපියට Like එකක් දාලා, ඉතිහාසයට ආස කරන අනිත් අයටත් දැනගන්න Share කරන්න අමතක කරන්න එපා! 👍💬🗣️
මේ වගේ දේවල් අනිත් අයටත් දැනගන්න Share කරන්න අමතක කරන්න එපා.
ෆේස්බුක් එකෙන් ඔයාට මේ වගේ වටිනා පෝස්ට් මිස් වෙනවාද? එහෙනම් දැන්ම ‘නොකී කතා – Untold Stories’ පිටුව Follow කරලා 'Favourites' දාගන්න. එතකොට අලුත් කතාවක් දාපු ගමන් ඔයාට ඉස්සෙල්ලම පෙනෙයි
#ColdWar #HistorySinhala #Geopolitics #EconomicHistory #SovietUnion #RonaldReagan #WorldHistory #Storytelling
