🛑 අවුරුදු 8ක පුංචි කෙල්ලෙක් තමන්ගේ ගෙදර ළඟ ඉස්කෝලෙට යන්න අහපු ප්‍රශ්නෙකින්, සම්පූර්ණ රටක්ම වෙනස් වුණු හැටි! 👧🏾⚖️

සීතල සුළඟ හමන එක්තරා උදෑසනක, අවුරුදු 8ක පුංචි ගැහැණු ළමයෙක් තමන්ගේ පාසල් ගමන ආරම්භ කළා. ඇගේ නම වුණේ ලින්ඩා බ්‍රවුන් (Linda Brown).

ලින්ඩාගේ නිවසට පෙනෙන මානයේ, බොහොම ලස්සනට ඉදි කරපු විශාල පාසලක් තිබුණා. නමුත් පුදුමයකට වගේ ඇයට ඒ පාසලට ඇතුළු වෙන්න කිසිම අවසරයක් තිබුණේ නැහැ.

ඊට හේතුව වුණේ ඇය කළු ජාතික දැරියක් වීමයි. මේ කතාව සිද්ධ වෙන්නේ ඇමරිකාවේ කළු සහ සුදු ජාතික දරුවන්ව වෙන් කරලා අධ්‍යාපනය ලබා දුන්නු අඳුරු යුගයකයි.

තමන්ගේ නිවස අසලම තිබුණු පහසුකම් පිරුණු ඒ සුදු ජාතිකයින්ගේ පාසල ලින්ඩාට අහිමි වුණා. ඒ වෙනුවට ඇයට සිද්ධ වුණා හැමදාමත් සැතපුම් ගාණක් දුර පයින් ඇවිදගෙන ගිහින් කළු ජාතික ළමයින්ගේ පාසලට යන්න.

මේ ගමන ඇයට කිසිසේත්ම ලේසි වුණේ නැහැ. බොහොම අනතුරුදායක දුම්රිය මාර්ගයක් හරහා පවා ගමන් කරමින් තමයි මේ පුංචි දැරිය අකුරු කරන්න ගියේ.

ඇගේ පියා වුණු ඔලිවර් බ්‍රවුන්, දුවගේ මේ මහන්සි ගෙන දෙන ගමන හැමදාම බලාගෙන හිටියා. ඔහුට මේ අසාධාරණය තවත් නිශ්ශබ්දව ඉවසාගෙන ඉන්න පුළුවන්කමක් තිබුණේ නැහැ.

"ඇයි මගේ දරුවා මේ තරම් දුක් විඳින්නේ? අර ගෙදර ළඟ තියෙන ඉස්කෝලෙට ඇයට යන්න බැරි ඇයි?" ඔහු තමන්ගෙන්ම ප්‍රශ්න කරන්න පටන් ගත්තා.

ඒ කාලේ ඇමරිකාවේ නීතියට අනුව ක්‍රියාත්මක වුණේ "Separate but equal" (වෙන් කර ඇත, නමුත් සමානයි) කියන ප්‍රතිපත්තියයි. නමුත් ඇත්තටම ඒකේ කිසිම සමානකමක් ගෑවිලාවත් තිබුණේ නැහැ.

සුදු ජාතික දරුවන්ගේ පාසල්වලට අලුත් පොත් පත්, හොඳ ගොඩනැගිලි ලැබෙද්දී, කළු ජාතික දරුවන්ට ලැබුණේ පරණ වුණු පොත් සහ කැඩුණු ඩෙස්ක් පුටු පමණයි. සමහර පාසල්වල වහලවල් පවා තැනින් තැන කැඩිලා තිබුණා.

මේ දැවැන්ත අසාධාරණයට එරෙහිව හඬක් නගන්න ඔලිවර් බ්‍රවුන් දැඩි තීරණයක් ගත්තා. ඔහු NAACP (ජාතික වර්ණවත් ජනතාවගේ දියුණුව සඳහා වූ සංගමය) සමඟ අත්වැල් බැඳගත්තා.

තම දියණියගේ අධ්‍යාපන අයිතිය වෙනුවෙන් ඔහු ඇමරිකානු අධිකරණය හමුවට ගියා. තර්ජූඩ් මාෂල් (Thurgood Marshall) නම් අතිදක්ෂ නීතිඥයා මේ සටන වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් වුණා.

මේක නිකම්ම නිකං පාසල් ළමයෙකුගේ ප්‍රශ්නයක් ගැන නඩුවක් නෙවෙයි. එය මුළු ඇමරිකානු සමාජයේම මුල් බැසගෙන තිබුණු වර්ගවාදයට එරෙහිව එල්ල කළ බිහිසුණු ප්‍රහාරයක් වුණා.

නඩුව ඇමරිකාවේ ඉහළම අධිකරණය වන ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය (Supreme Court) දක්වාම ගමන් කළා. මුළු රටම පියවි සිහියෙන් මේ නඩුවේ තීන්දුව දෙස බලාගෙන හිටියා.

වසර 60ක් පුරාවට පැවති "Plessy v. Ferguson" (1896) කියන ඓතිහාසික නඩු තීන්දුව තමයි මේ ජාතිවාදී බෙදීමට නීතිමය පදනම හැදුවේ. ඒ දැවැන්ත නීතිය පෙරළා දැමීම කිසිසේත්ම ලේසි කටයුත්තක් වුණේ නැහැ.

නමුත් 1954 වසරේදී මුළු ඇමරිකානු ඉතිහාසයම අලුතින් ලියවෙන්න පටන් ගත්තා. Brown v. Board of Education නමින් ප්‍රසිද්ධ වුණු මේ නඩුවේ අවසන් තීන්දුව ප්‍රකාශයට පත් වුණා.

ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ විනිසුරුවරුන් 9 දෙනාම කිසිදු විරුද්ධත්වයකින් තොරව (9-0) ඒකමතිකව ඓතිහාසික තීන්දුවක් ලබා දුන්නා. "වෙන් කරන ලද අධ්‍යාපනික පහසුකම් ස්වභාවයෙන්ම අසමානයි." (Separate educational facilities are inherently unequal).

මේ තීන්දුවත් එක්කම පාසල් තුළ ළමුන් වර්ණයෙන් වෙන් කිරීම ව්‍යවස්ථාවට පටහැනි බව නීතියෙන් තහවුරු වුණා. දශක ගණනාවක් තිස්සේ පැවති "Separate but equal" අඳුරු යුගය සදහටම නිමා වුණා.

මේ සුවිශේෂී තීන්දුව ඇමරිකානු සමාජය පුරා ඇති කළේ පුදුමාකාර කම්පනයක්. එය නිකම්ම නීතියක් වෙනස් වීමකට වඩා ඔබ්බට ගිය දැවැන්ත සමාජ පෙරළියක් වුණා.

මාටින් ලූතර් කින්ග් (Martin Luther King), රෝසා පාක්ස් (Rosa Parks) වැනි වීරයන්ගේ නායකත්වයෙන් ඇරඹුණු සිවිල් අයිතිවාසිකම් ව්‍යාපාරයට (Civil Rights Movement) පණ දුන්නේ මේ නඩු තීන්දුවයි. ඒක හරියට මහා වනාන්තරයකට ගිනි තියන්න වැටුණු එකම එක ගිනි පුපුරක් වගේ.

අදටත් කළු ජාතිකයින් භුක්ති විඳින නිදහසට ප්‍රධාන මාවත හැදුවේ මේ සිදුවීමයි. 1964 දී සම්මත වුණු ඓතිහාසික සිවිල් අයිතිවාසිකම් පනත (Civil Rights Act) දක්වාම මේ රැල්ල අඛණ්ඩව ගමන් කළා.

සම්පූර්ණ රටකම ජාතිවාදී දේශපාලනය සහ සමාජ රටාව වෙනස් කරපු මේ තීරණය ගැන අදටත් ලෝකය පුරා කතා බහට ලක් වෙනවා. Brown v. Board of Education කියන්නේ නිකම්ම නඩු තීන්දුවක් නෙවෙයි, මනුෂ්‍යත්වයේ විශිෂ්ට ජයග්‍රහණයක්.

බලන්න, ලෝකයේ ලොකුම වෙනස්කම් පටන් ගන්නේ කොච්චර පුංචි තැනකින්ද කියලා. තමන්ගේ ගෙදර ළඟ තියෙන ඉස්කෝලෙට යන්න අවුරුදු 8ක පුංචි දැරියක් අහපු එකම එක ප්‍රශ්නයක් විතරයි මේකට මුල පිරුවේ.

ඒ අහිංසක ප්‍රශ්නයට උත්තර හොයන්න ගිය ගමන, අවසානයේදී ලෝකයේ බලවත්ම රාජ්‍යයක සමාජ ක්‍රමයම කණපිට හැරෙව්වා.

ඉතිහාසය වෙනස් කරන්න නම් ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම බලවතෙක්, ධනවතෙක් වෙන්න ඕනේ නැහැ කියන්න මේක ලෝකයටම දෙන කදිම උදාහරණයක්.

අසාධාරණයට එරෙහිව නැගෙන එකම එක කුඩා හඬකට වුණත්, සම්පූර්ණ රටක්ම අවදි කරන්න පුළුවන්. පුංචි ලින්ඩා බ්‍රවුන් අදටත් මුළු ලෝකයටම මතක් කරලා දෙන්නේ අන්න ඒ වටිනා පාඩමයි.

මේ වගේ දේවල් අනිත් අයටත් දැනගන්න Share කරන්න අමතක කරන්න එපා

ෆේස්බුක් එකෙන් ඔයාට මේ වගේ වටිනා පෝස්ට් මිස් වෙනවාද? එහෙනම් දැන්ම ‘නොකී කතා – Untold Stories’ පිටුව Follow කරලා 'Favourites' දාගන්න. එතකොට අලුත් කතාවක් දාපු ගමන් ඔයාට ඉස්සෙල්ලම පෙනෙයි